Lwi Zamek (Dom Schwartzwaldów), Gdańsk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Lwi Zamek (Dom Schwartzwaldów)

Gdańsk

photo

Reprezentatywny przykład renesansowej kamienicy gdańskiej, dzieło przypisywane budowniczemu Hansowi Kramerowi.

Historia

Parcela wzmiankowana po raz pierwszy w 2 poł. XIV w., w XV w. mieściła się na niej krzyżacka mennica. Okazała kamienica (na przechodniej działce ciągnącej się od ul. Długiej do ul. Ogarnej) wzniesiona została w 1569 r., najprawdopodobniej według projektu Hansa Kramera (fasada przypisywana rzeźbiarzowi F. Vroomowi). Dom posiadał bogaty, renesansowy wystrój sieni, znany z dziewiętnastowiecznych grafik J. C. Schultza. Od 1615 r. kamienica należała do ławnika H. Schwartzwalda, następnie do jego spadkobierców. W 1636 gościł w jego progach król Władysław IV. W następnych wiekach często następowały zmiany właścicieli. W XIX i XX w. przyziemie kamienicy pełniło już funkcje usługowe (księgarnia, restauracja) i było przebudowywane ze szkodą dla historycznego wystroju. W 2 poł. XIX w., po rozebraniu przedproża, na elewację trafiły dwa kamienne lwy - stąd nazwa Lwi Zamek. W 1945 roku dom został zniszczony, pozostały jedynie piwnice, część ścian obwodowych, fragmenty portalu i kamieniarki. W latach 1950-53 odbudowany wg proj. J. Bojarskiego (funkcjonalnie połączony z kamienicą nr 36). Fasadę zrekonstruowano z użyciem zachowanych fragmentów kamieniarki (proj. W. Zaleski). Obecnie część kamienicy użytkowana jest przez Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury.

Opis

Kamienica usytuowana w środkowej części Głównego Miasta, w zwartej, południowej pierzei ul. Długiej, fasadą zwrócona w stronę północną. Renesansowy wystrój elewacji frontowej nawiązuje do klasycyzującego nurtu niderlandzkiego manieryzmu. Kamienica wzniesiona na planie wydłużonego, nieregularnego czworoboku (fasada węższa niż elewacja tylna) z wąskim, prostokątnym aneksem od strony zachodniej. Bryła czterokondygnacyjna, podpiwniczona, przykryta dwuspadowym dachem. Kamienica wzniesiona z cegły (dekoracja rzeźbiarska z kamienia), w piwnicach ceramiczne sklepienia kolebkowe, na wyższych kondygnacjach współczesne stropy żelbetowe, dach kryty dachówką. Fasada trzyosiowa, czterokondygnacyjna (dolna najwyższa), zwieńczona szczytem. Artykulacja pionowa - kanelowane pilastry w superpozycji (od toskańskich do korynckich), podziały horyzontalne - międzykondygnacyjne belkowania z gzymsami i fryzem. Szczyt wolutowy, z pilastrami hermowymi, belkowaniem i trójkątnym tympanonem, w zwieńczeniu figura Cerery. Centralnie umieszczony portal z nadświetlem wypełnia półkolista arkada z kanelowanymi kolumnami dźwigającymi belkowaniem; na cokołach kolumn maszkarony i popiersia, w podłuczu rozety, w przyłuczach postacie geniuszy, na gzymsie kamienne lwy. W partii fryzu, na osi portalu, rozbudowany kartusz herbowy z motywem ornamentu okuciowo-zwijanego i puttami. Elewacja tylna (południowa) czteroosiowa ze szczytem ujętym wolutami i tympanonem. Wnętrze współczesne.

Zabytek dostępny.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 27.10.2014 r.

Bibliografia

  • Barylewska-Szymańska E., Lwi Zamek, [w:] Encyklopedia Gdańska, red. naukowa B. Śliwiński, Gdańsk 2012, s. 592.
  • Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII w., Gdańsk 1997, s. 250-251.
  • Stankiewicz J., Massalski R., Ulica Długa nr 35, [w:] Katalog Zabytków Sztuki, pod red. B. Roll i I. Strzeleckiej, Miasto Gdańsk, cz. 1, Główne Miasto, Warszawa 2006, s. 189-190.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 2 poł. XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Długa 35, Gdańsk
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdańsk, gmina Gdańsk
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy