Brama Chlebnicka, Gdańsk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Gotycka Brama Chlebnicka jest reprezentatywnym przykładem gdańskiej bramy miejskiej. Zachowany na elewacji herb miasta (bez korony), stanowi cenny ikonograficznie przykład dla gdańskiej heraldyki.

Historia

Brama Chlebnicka wzmiankowana była po raz pierwszy w 1377 r., ok. poł. XV w. została przebudowana lub rozbudowana (w duchu architektury flamandzkiej). W okresie nowożytnym, gdy ustała jej funkcja obronna przeszła kolejną przebudowę i stała się budynkiem mieszkalnym. W następnych stuleciach brama utraciła południową elewację wraz z wieżyczką (budowa domu przy Długim Pobrzeżu 5). W okresie II wojny światowej w obrębie budynku bramnego przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie. W 1945 r. brama została częściowo zniszczona przez pożar (dach, szczyt, południowa część ściany zachodniej). Prace zabezpieczające prowadzono od 1952 r., a w latach 1959-61 obiekt odbudowano z przeznaczeniem na mieszkania (proj. S. Bobiński i J. Chrzanowicz).

Opis

Brama usytuowana na wschodnim zamknięciu ul. Chlebnickiej, kalenicowo w stosunku do linii nabrzeża Motławy, od strony południowej w zwartej zabudowie Długiego Pobrzeża. Późnogotycka, bryła i elewacje inspirowane architekturą flamandzką (Brama Gandawska i Brama św. Krzysztofa w Brugii). Wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta z ośmioboczną wieżyczką przy północno-wschodnim narożniku. Trzykondygnacyjna z wysokim dwuspadowym dachem, na wieżyczce dach ostrosłupowy. W przyziemiu przejazd bramny o ostrołukowym wykroju zsunięty z osi w kierunku północnym. Na osi przejazdu facjata ze schodkowym szczytem. Ściany wzniesione z cegieł o układzie polskim, obramienia przejazdu bramnego kamienne, pokrycia dachowe ceramiczne. Fasadę wschodnią (od rzeki) zdobi dziewięć wysokich (biegnących przez wszystkie kondygnacje) oprofilowanych wnęk, zakończonych od góry parami ostrołuków z konsolką. W miejscu pierwotnych otworów strzelniczych, na osiach blend i w dolnej kondygnacji szczytu - prostokątne okna. Wieżyczka, oprofilowana na narożach i podzielona gzymsami na kondygnacje, zachowała wąskie otwory strzelnicze. Szczyt facjaty czteroosiowy, rozczłonkowany ostrołukowymi blendami. Fasada zachodnia artykułowana podobnie jak wschodnia (blendy przechodzą jedynie przez drugą i trzecią kondygnację). W szczytowej elewacji północnej trzykondygnacyjna, płytka wnęka ostrołukowa. Nad łukiem przejazdu romboidalne kartusze kamienne: od wschodu herb Gdańska sprzed 1454 r., od zachodu motyw lilii. Układ wnętrza z okresu powojennej odbudowy.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 17.10.2014 r.

Bibliografia

  • Sulikowski G., Brama Chlebnicka, [w:] Encyklopedia Gdańska, red. naukowa B. Śliwiński, Gdańsk 2012, s. 115-116.
  • Stankiewicz J. [z uzupełnieniami innych autorów], Brama Chlebnicka [w:] Katalog Zabytków Sztuki, pod red. B. Roll i I. Strzeleckiej, Miasto Gdańsk, cz. 1, Główne Miasto, Warszawa 2006, s. 28-29.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: mur obronny
  • Chronologia: 2 poł. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Chlebnicka 21, Gdańsk
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdańsk, gmina Gdańsk
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy