grobowiec kujawski, Gaj Stolarski
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Grobowiec jest świadectwem obrządku pogrzebowego społeczności rolniczych, określanych współcześnie jako kultura pucharów lejkowatych, funkcjonujących na tym terenie w czwartym tysiącleciu p.n.e.

Usytuowanie i opis

Grobowiec znajduje się naprzeciw siedziby Nadleśnictwa Koło w Gaju Stolarskim w odległości około 250 m w kierunku zachodnim od brzegu jeziora Długiego.

Grobowiec składa się z nasypu ziemnego obstawionego głazami narzutowymi. Zbudowany został na planie zbliżonym do wydłużonego trójkąta. Zachowany nasyp ziemny z obstawą kamienną ma około 55 m długości, pierwotnie długość wynosiła około 126 m. Część czołowa grobowca ma około 10,5 m szerokości. Zrekonstruowana wysokość nasypu w części czołowej wynosi ponad 2 m. Obstawa kamienna zbudowana jest z dużych głazów narzutowych w narożnikach i mniejszych w pozostałych częściach grobowca.

Historia

Odkryte w grobowcu pochówki wydatowano na lata 3600-3400 p.n.e. Uzyskane daty pokrywają się z przyjmowaną tezą, że grobowiec zbudowano w fazie wióreckiej kultury pucharów lejkowatych.

Stan i wyniki badań

Informacja o dwóch grobowcach kujawskich w Gaju Stolarskim pochodzi z 1936 roku – jeden z nich był zachowany do wysokości około 2 m, drugi mocno zniwelowany bez obstawy kamiennej. Stan ten potwierdził w 1949 roku Waldemar Chmielewski, który wykonał plan sytuacyjny grobowców. Badania archeologiczne grobowca (oznaczonego jako nr 1) wykonali w 1950 roku Maria i Waldemar Chrostowscy. Badaniami objęto część grobowca czyli istniejący nasyp ziemny z obstawą kamienną liczący około 55 m długości.

W wyniku badań ustalono, że nasyp grobowca zbudowany został z gliny, odpornej na działanie różnego rodzaju czynników przyrodniczych oraz na podejmowane pseudo badania grobowca w XIX i początkach XX wieku. Znaleziono pozostałości dwóch pochówków, jeden w części czołowej grobowca a drugi w części środkowej. W pierwszym znajdował się szkielet mężczyzny leżący na plecach w pozycji wyprostowanej, przykryty biała wapienną masą. Mężczyźnie włożono do grobu ostrze sztyletu wykonane z krzemienia wołyńskiego. W drugim pochówku, również mężczyzny, nie znaleziono wyposażenia. Ważnym odkryciem było znalezienie w czole grobowca reliktów budowli, która pełniła najpewniej funkcje sakralne. Była to drewniana konstrukcja, zadaszona prawdopodobnie dwuspadzistym dachem, zbudowana na planie trapezu. Budowla znajdowała się w nasypie bezpośrednio za obstawą kamienną czoła grobowca. Przyjmuje się, że można było wejść do środka budowli, stąd przerwa w obstawie kamiennej czoła grobowca.

Grobowiec jest dostępny przez cały rok.

Oprac. Leszek Kotlewski, OT NID w Toruniu, 17.04.2018 r.

Bibliografia

  • Chmielewski W., Zagadnienie grobowców kujawskich w świetle ostatnich badań, Łódź 1952
  • Papiernik P., Płaza D. K., O grobowcach kujawskich i Parku Kulturowym Wietrzychowice, [w:] Park Kulturowy Wietrzychowice. Na europejskim szlaku megalitów, Łódź 2017, s. 11-156

Informacje ogólne

  • Rodzaj: stanowisko sepulkralne
  • Chronologia: 4 tys. p.n.e.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gaj Stolarski
  • Lokalizacja: woj. kujawsko-pomorskie, pow. włocławski, gmina Izbica Kujawska - obszar wiejski
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy