Historia

Budynek był obiektem magazynowym, zbudowanym ok. 1941 roku na terenie nazistowskiej stoczni Danziger Werft A.G. Powstał w ramach dokonanej w czasie wojny rozbudowy przedsiębiorstwa oraz przestawienia jego działalności na cele zbrojeniowe – budowy torpedowców i okrętów podwodnych. Obiekt miał również znaczenie militarne, na dachu umieszczone były stanowiska ogniowe. Po II wojnie światowej pełnił rolę głównego magazynu Stoczni Gdańskiej. Po upadłości stoczni w 1997 roku obiekt został częściowo przysposobiony do nowych funkcji. Część przyziemia zaadaptowano na klub muzyczny, wyższe kondygnacje pozostawały nieużytkowane, bądź wykorzystywane prowizorycznie.

W latach 2020 - 2022 przeprowadzono rewitalizację budynku i adaptację na funkcję gastronomiczną, hotelową i konferencyjną, działającą pod nazwą Montownia Lofts & Experience. Przyziemie zostało zaadaptowane m.in. na tzw. food hall, a na piętrach urządzono hotelowe apartamenty. Rewitalizacja została doceniona przez konserwatorów zabytków i otrzymała nagrodę w konkursie Zabytek Zadbany w roku 2024 w kategorii „adaptacja obiektów zabytkowych”.

Opis

Budynek został zaprojektowany w stylu umiarkowanego modernizmu. Został wzniesiony w żelbetowej konstrukcji szkieletowej, z murowanymi i licowanymi cegłą ścianami. Wyróżniał się monumentalną bryłą, założoną na planie wydłużonego prostokąta, pięciokondygnacyjną, nakrytą płaskim dachem z nadbudowanym świetlikiem. Prostopadłościenną bryłę urozmaicały trzy wydatne ryzality (dwa w elewacji południowej i jeden w północnej), nieco wyższe od głównego korpusu budowli, mieszczące klatki schodowe i szyby wind. W elewacjach umieszczono duże, przeważnie kwadratowe okna z wielopodziałową, stalową ślusarką, a także oszczędny, wykonany z betonu detal architektoniczny. Szczególnie efektownie zakomponowano ryzality, w których zastosowano wertykalny układ okien, ujętych w profilowane, betonowe ramy. Wnętrze budowli podzielono systemem żelbetowych słupów na trzy nawy i dwadzieścia przęseł. Nawę środkową zaprojektowano w postaci sięgającego dachu atrium, nawy boczne podzielono na 4 lub 5 kondygnacji. W przestrzeniach naw bocznych umieszczono boksy, do których wchodziło się z obiegających nawę środkową galerii. Ściany wewnętrzne boksów (od strony galerii) zaprojektowane zostały w formie stalowych, przeszklonych ram, doświetlających nawę główną. Większa część przyziemia była jednoprzestrzenna, przeznaczona do magazynowania materiałów i elementów wielkogabarytowych, elementy mniejsze składowano w boksach pięter. Od wschodu do budynku przylegała rampa przeładunkowa dla transportu samochodowego, a po stronie zachodniej, do wnętrza przyziemia doprowadzono tor kolejowy. Na dachu umieszczone były militarne stanowiska ogniowe.

Zabytek ogólnie dostępny. Wewnątrz mieści się FoodHall - Montownia oraz hotel Montownia Lofts & Experience.

Oprac. Beata Dygulska, OT NID w Gdańsku, 07.01.2025 r.

Bibliografia:

• A. Trzeciak, A. Nawrocki, Jak działała Stocznia Gdańska. Zachowane elementy dziedzictwa przemysłowego Stoczni Gdańskiej oraz ich funkcja produkcyjna w latach 70. i 80. XX wieku, Gdańsk, Warszawa 2022