Dobrze zachowana bryła i detal elewacyjny spichlerza pozwalają zaliczyć go do wartościowych przykładów XIX-wiecznego budownictwa folwarcznego. Ta grupa zabytkowych obiektów niemal zniknęła z krajobrazu Podlasia w efekcie reformy rolnej z 1944 roku i przemian ustrojowych po 1989 roku.

Historia 

Magazyn zbożowy został zbudowany na potrzeby gorzelni dworskiej w Pietkowie w 1894 roku, o czym świadczy inskrypcja na ścianie szczytowej. Należał do zabudowań folwarku Gabrysin, który z majątku Pietkowo wydzielił w 1815 roku hr. Michał Starzeński w związku z wytyczeniem granicy między Królestwem Polskim i Cesarstwem Rosyjskim. Po jego śmierci folwark przeszedł w 1823 roku na własność syna Józefa, a następnie po 1831 roku wnuka Kazimierza. Kolejną właścicielką była jego córka Gabriela Anna, zamężna za Józefem Komarem, od której imienia folwark co najmniej od 1886 roku nosił swoją nazwę Gabrysin. Z inicjatywy Komarów pod koniec XIX wieku wzniesiono kilka budynków gospodarczych, w tym obszerny murowany spichlerz. Być może było to efektem pożaru, jaki strawił część zabudowań folwarcznych w 1887 roku. W 1930 roku folwark odziedziczyła Elżbieta z Komarów Krasicka wraz z synem Witoldem, która zmuszona była opuścić swoją majętność w 1939 roku. W międzywojniu część zabudowań gospodarczych rozebrano, w czasie wojny folwark został zniszczony, w 1944 roku upaństwowiony i zdewastowany. Magazyn po 1945 roku został zamieniony na GS. Wówczas wymieniono drewniane podłogi i stropy wraz z podpierającymi je słupami na betonowe. W latach 90. budynek przeszedł w ręce prywatne. Wnętrza przystosowano na potrzeby pubu i dyskoteki, które działy tutaj w latach 2003-2006: m.in. wydzielono sale taneczne, wymieniono stolarkę okienną i drzwiową. Obecnie budynek pełni funkcje magazynowe.

Opis

Magazyn zlokalizowany jest po zachodniej stronie skrzyżowania łączącego drogi prowadzące do folwarków dóbr pietkowskich: Pietkowa (do wsi i gorzelni), Gabrysina (a dalej do Topczewa), Józefina (i Poświętnego) oraz Wilkowa Starego i Nowego. Od wschodu sąsiaduje z murowaną słupową kapliczką mieszczącą figurę św. Jana Nepomucena oraz pozostałościami parku otaczającego niegdyś folwarczną rządcówkę. Magazyn to trójkondygnacyjny budynek z użytkowym poddaszem nakryty dwuspadowym dachem pobitym blachą. Zbudowany na rzucie prostokąta z dobudówką mieszczącą garaż w narożniku południowo-zachodnim. Magazyn jest posadowiony na podmurówce z ciosów granitowych, wymurowany z czerwonej, nietynkowanej cegły, z której wykonany jest również detal architektoniczny. Elewacje podzielone są pionowo lizenami, zaś poziomo przy pomocy ząbkowych fryzów i listwowo-kostkowego gzymsu koronującego (analogiczny gzyms biegnie wzdłuż połaci dachowych szczytów). Pary otworów okiennych zamknięte są odcinkowo przy pomocy ceglanych łuków odciążających, poddasze doświetlają okulusy w szczytach. Na lizenach w szczycie wschodnim znajdują się wykonane z cegły krzyże, zaś pomiędzy nimi płycina z napisem: W.B.1894R.P. 

Magazyn zachował się w dość dobrym stanie: bez zmian pozostała jego bryłą i wystrój elewacji. Przemurowane zostały niektóre otwory okienne, wymienione elementy konstrukcyjne, a wnętrze dostosowane do potrzeb klubu tanecznego. Wraz z kapliczką i pozostałościami parku należy do ostatnich reliktów folwarku Gabrysin założonego w XIX wieku przez Starzeńskich. 

Budynek dostępny z zewnątrz.

Oprac. dr Aneta Kułak, NID OT w Białymstoku, 26.05.2025 r.

Bibliografia 

• Jełowicki A., Spichlerz „4”, Pietkowo-Gabrysin. Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, 1999, mps w zbiorach NID. 
• Katalog zabytków sztuki w Polsce, Seria Nowa, t. XII, Województwo podlaskie, red. M. Zgliński, K. Kolendo-Korczak, z. 3, Powiat białostocki, oprac. K. Kolendo-Korczak, Z. Michalczyk, A. Oleńska, D. Piramidowicz, K. Uchowicz, M. Zgliński, Warszawa 2016, s. 69-70, 166-167. 
• Sobieszczak P., Poświętne. Wczoraj i dziś. Zarys dziejów parafii do końca XX wieku, Łapy 2008, s. 164, 173-174, 179, 250-251.  
• Wróbel W., Kulesza K., Magazyn zbożowy, Pietkowo. Karta ewidencyjna zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, 2019, mps w zbiorach NID. 
• http://www.ogrodowy.minigo.pl/index.php/page/pietkowo
• http://www.ogrodowy.minigo.pl/index.php/article/show/id/178