willa U Dziadka, Otwock
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Willa wybudowana została w nurcie rzadko stosowanego w drewnianej architekturze letniskowej modernizmu, co wyróżnia ją na tle otwockiej zabudowy powstającej najczęściej w tzw. stylu nadświdrzańskim. Kubiczna bryła o uproszczonej formie wzbogacona została o ryzality i werandy, ozdobiona jest oryginalnym szalunkiem i listwowaniem. W okresie powojennym stanowiła siedzibę Ogniska Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Ulicy „Świder”.

Historia

Budynek wzniesiony została w latach 20. XX w. na działce o nazwie Willa Elwirów stanowiącej własność Luzera Józefa Ciechanowskiego i Chil-Michel Hoffman wydzielonej w 1905 r. z KW Wille Otwockie. W 1938 r. Chil-Michel Hoffman swoją połowę sprzedał Zeldzie Ciechanowskiej. Podczas II wojny światowej budynek został odebrany właścicielom ze względu na ich żydowskie pochodzenie. Po zakończeniu działań wojennych w uszkodzonej i opuszczonej willi, oraz sąsiedniej willi „Agatka” umieszczono Ognisko Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Ulicy „Świder”. Inicjatorem powstania towarzystwa był Kazimierz Lisiecki „Dziadek”, który na początku lat 20. XX w. założył pierwsze warszawskie ognisko na bazie Klubu Gazeciarzy. Wkrótce powstała sieć domów rozmieszczonych na terenie całej Polski, działających podczas okupacji jak i w PRL, z czego część z nich po wojnie zmieniła lokalizację. W 1948 r. Kazimierz Lisiecki wprowadził się do mieszkania na I piętrze przedmiotowej willi, a w 1951 r. zatrudnił w „Świdrze” nauczycielkę Marię Pilecką, żonę rotmistrza Witolda Pileckiego – żołnierza Wojska Polskiego i Państwa Podziemnego oraz więźnia niemieckiego obozu zagłady KL Auschwitz, zamordowanego przez Urząd Bezpieczeństwa w więzieniu mokotowskim. W kolejnych latach „Dziadkowi” udało się wyodrębnić ogniska z sieci państwowych domów dziecka oraz zwiększyć powierzchnię o 14-hektarowy teren z dwoma dodatkowymi budynkami nazwanymi „Kacperek” i „Jamnik”. W 1985 r. przez zasiedzenie budynek nabył Skarb Państwa. Około 2012 r. część terenu ze zlokalizowaną na nim willą została wydzielona, natomiast sam obiekt wyłączono z użytkowania. W roku 2019 właścicielem wilii wraz z otaczającym terenem stał się Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Opis

Willa położona jest na leśnej działce o powierzchni 0,32 ha graniczącej od strony zachodniej z ul. Adama Mickiewicza, od południowej z ul. Wierzbową, od wschodniej z ul. Koszykową. Od strony północnej działka graniczy z sąsiednią posesją. Na terenie działki od strony zachodniej usytuowane są dwa murowane budynki gospodarcze. Ogrodzenie działki (z wyjątkiem strony południowej) stanowi metalowa siatka. Do budynku od strony południowej prowadzi chodnik wykonany z betonowych płytek prowadzący do wejścia głównego usytuowanego w elewacji północnej.

Obiekt wybudowany został na ceglanym fundamencie, w konstrukcji drewnianej (prawdopodobnie szkieletowej, z wypełnieniem igłami sosnowymi), z zewnątrz ozdobnie oszalowanej, od wewnątrz dodatkowo tynkowanymi na pokładzie z drewnianych listew. Stropy wewnętrzne również są wykonane z drewna, ułożone na belkach stropowych, zamknięte, z podsufitką. Więźba dachowa jest krokwiowo-płatwiowa, pokryta papą. W piwnicy posadzka betonowa, w pozostałych pomieszczeniach podłogi drewniane, deskowe. Schody wewnętrzne w całym budynku są drewniane, jedno- i dwubiegowe, z ozdobną balustradą i pochwytem. Stolarka okienna i drzwiowa willi w pełni wykonana została z drewna – drzwiowa jest oryginalna, okienna wtórna. Budynek rozplanowany jest na planie symetrycznym, rozwiniętym – jest ośmioosiowy i dwuipółtraktowy, w elewacji północnej z ryzalitem mieszczącym wejście główne, werandami i tarasami w elewacjach wschodniej i zachodniej (z wejściami bocznymi) oraz tarasem i werandami w elewacji południowej.

Budynek jest zwarty, dwukondygnacyjny, z niskim poddaszem, nakryty dachem pulpitowym, z dwiema werandami w elewacji południowej oraz dwiema w elewacjach szczytowych (wszystkie dwukondygnacyjne).

Elewacje budynku wykonane zostały w stylu modernistycznym. Szalowane są naprzemiennie skośnymi i poziomymi deskami, ujęte w gzymsy: cokołowy, międzykondygnacyjny i podokienny.

Obiekt posiada (poza drewnianymi wewnętrznymi schodami) skromne wyposażenie wnętrza.

Obiekt dostępny za zgodą dyrekcji Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 08-04-2019 r.

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. X., woj. warszawskie, Zesz. 13, Powiat otwocki, (opr. E. Żyłko i D. Kaczmarzyk, Warszawa 1963).
  • Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego, tzw. biała: Willa „U Dziadka”, obecnie nieużytkowana, oprac. Lesława Ciach, 10.2016 r.
  • J. Szałygin, Styl otwocki, „Ochrona Zabytków”, Nr 4/1998 – 9, Mazowsze, nr 2/94.
  • Willa „U Dziadka” zabytkowa, za: https://www.mwkz.pl/archiwum-aktualnosci-lista/1154-willa-u-dziadka-zabytkowa
  • S. Wysocka, Druga młodość Dziadka, za: https://linia.com.pl/2017/01/11/druga-mlodosc-dziadka/

Informacje ogólne

  • Rodzaj: willa
  • Chronologia: 1921 - 1930
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Adama Mickiewicza 43/47, Otwock
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. otwocki, gmina Otwock
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy