Historia obiektu

Nie wiadomo jaka jest funkcja i chronologia wałów na Skałce, ponieważ nie przeprowadzono badań weryfikujących domniemania z 1967 roku. Informacje podawane przez Danutę Wojciechowską oraz dane z decyzji o wpisie do rejestru zabytków są na tyle ogólnikowe i sprzeczne, nawet w wypadku stron świata, że trudno się do nich odnieść. Na zdjęciach lidarowych w pobliżu kulminacji Skałki widać poprzeczny wał o nieznanym pochodzeniu. Natomiast około 390 m na południowy wschód od tej lokalizacji, również w masywie Skałki, znajdują się konstrukcje wzniesione prawdopodobnie około 1813 r.

W sierpniu tego roku nad Bobrem pod Płakowicami odbyły się dwie bitwy. Masyw Skałki (część wschodnia), z którego pruskie i rosyjskie oddziały pod dowództwem Yorcka i Langerona prowadziły ostrzał artyleryjski wojsk francuskich przeprawiających się przez Bóbr, został ufortyfikowany. Pierwsza bitwa zakończyła się zwycięstwem Francuzów, druga ich porażką.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Pogórza Kaczawkiego, w masywie Skałki, który rozciąga się na południowy wschód i północny zachód od najwyższej, skalistej partii (299,57 m n.p.m.) na długości około 1 km. Obiekt znajduje się w lesie. Kulminacja masywu Skałki jest zlokalizowana na północ od Bobru, ok. 1,0 km na południowy wschód od skrzyżowania ul. Złotoryjskiej i ul. Płakowickiej, ok. 1,0 km na południowy wschód od zamku płakowickiego,

Opis stanowiska:

Według opisu Danuty Wojciechowskiej „płaska powierzchnia szczytu Skałki jest okolona od strony północnej, północno-wschodniej i południowej” wałami wzniesionymi z luźnych kamieni. Niestety Danuta Wojciechowska nie wyjaśniła, w którym miejscu rozległego masywu miałyby znajdować się wały – czy w pobliżu kulminacji, co sugeruje wspominając o bardzo wysokim wale w pobliżu wieży triangulacyjnej czy w innym miejscu. Badaczka poinformowała, że wysokości wałów wynoszą od 4-5 m i w jednym wypadku do 6 m (w pobliżu wieży triangulacyjnej w najwyższej części masywu górskiego). Opis ten nie zgadza się z sentencją decyzji o wpisie do rejestru zabytków, według której zachowana wysokość wałów wynosi od 0,4 do 3 m, a szerokość rozsypisk u podstawy od 3 do 10 m. Niestety, zarówno w opisie Danuty Wojciechowskiej jak i w decyzji o wpisie do rejestru zabytków, nie podano długości kamiennych konstrukcji.

Na zdjęciach lidarowych na południowy zachód od kulminacji Skałki widać anomalię długości 25 m i wysokości 0,4 m przebiegającą w poprzek zbocza czyli nie okalającą. Natomiast ok. 390 m na południowy wschód od kulminacji są widoczne fortyfikacje w postaci wałów i rowów prawdopodobnie związane z  tzw. bitwami nad Bobrem, które odbyły się 21.08 i 29.08. 1813 r.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko było kilkukrotnie inspekcjonowane przez służby konserwatorskie w latach: 1956, 1967, 1980, 1982, 1984, 1985. Po oględzinach dokonanych w 1967 r. przez Danutę Wojciechowską ukazała się krótka wzmianka w Informatorze Archeologicznym. W pobliżu inwentaryzowanych wałów nie znaleziono żadnych zabytków ruchomych. Badaczka podaje, że u podnóża wzniesienia (nie wiadomo dokładnie gdzie) odkryto kilka ułamków ceramiki określonej jako łużycka. Według danych archiwalnych osadnictwo kultury łużyckiej w okolicach Płakowic potwierdzano już przed 1945 r. Danuta Wojciechowskiej doszukiwała się analogii do kamiennych konstrukcji z Ostrzycy koło Proboszczowa.

Nie istniały zatem przesłanki uprawniające do datowania wałów na okres trwania kultury łużyckiej. Brak również danych przemawiających za kultową funkcją konstrukcji sugerowaną w decyzji o wpisie do rejestru zabytków.

W 1985 r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Ryszard Kołomański opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. Oprócz kamiennych wałów badacz uwzględnił, za archiwaliami, istnienie grodziska, chociaż ów fakt budził jego wątpliwości. Badacz zalecił przeprowadzenie weryfikacyjnych badań sondażowych, dzięki którym można byłoby wyjaśnić wątpliwości dotyczące funkcji i chronologii wałów oraz domniemanego grodziska. Badania nie zostały wykonane.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 29-03-2021 r.