stanowisko archeologiczne, st. A - Zabytek.pl
Adres
Wrocław
Lokalizacja
woj. dolnośląskie,
pow. Wrocław,
gm. Wrocław
Historia obiektu
Najstarsze ślady bytności człowieka na obszarze dzisiejszego osiedla Oporów pochodzą sprzed co najmniej 41 tysięcy lat – stanowiska A1 i A2. Prawdopodobnie nieco młodsze jest stanowisko B. Można przypuszczać, w związku ze znalezieniem przez badaczy szczątków zwierzęcych: mamuta, konia, renifera, nosorożca włochatego, żubra pierwotnego lub tura, że stanowiska A1 A2 są pozostałościami obozowisk myśliwych.
W okresie mezolitu nad Ślęzą powstało kolejne obozowisko. Jego mieszkańcy pozostawili w miejscu oznaczonym przez badaczy jako stanowisko D krzemienne artefakty: rdzenie, półsurowiec i narzędzia.
Już od wczesnego neolitu osadnictwo na tym terenie wydaje się być bardziej stałe, ponieważ pojawiają się groby.
Na początku epoki brązu w pobliżu osady kultury unietyckiej, powstało jedno z największych znanych do tej pory na Śląsku cmentarzysk tej kultury (stanowisko 1). Prawdopodobnie w pewnej odległości od cmentarzyska mieszkańcy osady, pochowali swojego przywódcę (stanowisko 7). Jego grób, odkryty w 1935 r., charakteryzuje się szczególnie bogatym wyposażeniem, na które składało się: 8 naczyń, uszkodzony sztylet krzemienny, płytka łucznicza oraz płaski kamień z odbiciem na jednym z boków. Przy węższej części jamy grobowej były widoczne ślady po dwóch słupach, na których opierała się prawdopodobnie jakaś konstrukcja.
W młodszych okresach epoki brązu nad Ślęzą funkcjonowały osada i cmentarzysko kultury łużyckiej (stanowisko 1 i C).
W późniejszych okresach: lateńskim, wpływów rzymskich, wędrówek ludów w zakolu Ślęzy również powstawały osady, dokonywano tam także pochówków.
Prawdopodobnie w pierwszej połowie XIII w. (1211) na południowy wschód od zakola Ślęzy powstała wieś Oporow, znana również jako Oprovo, Oporouo, Operow, Operaw, Opperaw, Oppern, a tereny nadrzeczne były wykorzystywane do celów gospodarczych, o czym mogą świadczyć znacznie mniej liczne znaleziska z okresu średniowiecza i późniejszych.
Do 1810 r. wieś należała do wrocławskiej kapituły katedralnej.
-
Wrocław, stanowisko archeologiczne, st. A, widok na południa, stan w 2009 r., fot. D. Trenkler -
Wrocław, stanowisko archeologiczne, st. A, widok na północy, stan w 2009 r., fot. D. Trenkler
Opis obiektu
Usytuowanie zabytku:
Zespół stanowisk archeologicznych położony jest w obrębie mezoregionu Równiny Kąckiej, w dolinie rzeki Ślęzy, na wschód od cieku, na osiedlu Oporów, między ulicami: Jordanowską, Ibn Siny Avicenny i Krzemieniecką.
Opis stanowiska:
Zespół stanowisk jest zlokalizowany na płaskim terenie w zakolu rzeki Ślęzy. Obecnie obszar ten jest użytkowany rolniczo. W jego części planuje się budowę cmentarza.
Stan i wyniki badań archeologicznych:
Pierwszych odkryć archeologicznych na terenie osiedla Oporów dokonywano już w XIX wieku. Do 1945 r. rozpoznano 15 stanowisk archeologicznych. Trzy z nich są zlokalizowane w pobliżu rozpoznanych później środkowopaleolitycznych stanowisk A1, A2 i B. W 1927 r. w związku z eksploatacją miejscowej piaskowni, podjęto badania ratownicze stanowiska numer 1 położonego około 600 metrów na południe od stanowiska A2. Przebadano wówczas 120 grobów i 250 obiektów osadniczych. Stanowisko zostało opisane przez Kurta Tackenberga. Zabytki zaginęły w trakcie działań wojennych. Analiza zachowanej w Archiwum Państwowym dokumentacji prac wykopaliskowych pozwoliła badaczom na podjęcie próby klasyfikacji funkcjonalno-chronologicznej stanowiska 1. Wydzielono następujące fakty osadnicze: neolit – groby kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury ceramiki sznurowej, kultury pucharów dzwonowatych, I-II okres epoki brązu – cmentarzysko i osada kultury unietyckiej, IV-V okres epoki brązu – osada i cmentarzysko kultury łużyckiej, okres późnolateński – osada, okres wpływów rzymskich – grób szkieletowy kultury przeworskiej, zabytki luźne z okresu wędrówek ludów i średniowiecza. W trakcie badań w 1927 r. odkryto również, na głębokości około 3 m, cios mamuta. Znalezisko to mogłoby się bezpośrednio łączyć z późniejszymi odkryciami stanowisk środkowopaleolitycznych. Niestety brak informacji o towarzyszących ciosowi artefaktach. Według Jarosława Bronowickiego mogły one zostać przez badaczy przeoczone. W związku z tym znalezisko mamuciego ciosa uchodzi za paleontologiczne, nie archeologiczne. Teren dawnej piaskowni został później zrekultywowany. W 1935 r. około 400 m na południowy wschód od stanowiska 1 odkryto bogato wyposażony grób kultury unietyckiej z jej wczesnej fazy. Być może chodzi o pochówek przywódcy. Szkielet zachował się w bardzo złym stanie, natomiast wyposażenie grobu sugeruje, że mamy do czynienia z pochówkiem męskim. W roku 1992 r. w trakcie inspekcji wykopów pod kolektor ściekowy Andrzej Wiśniewski odkrył artefakty krzemienne i szczątki fauny w miejscu określonym jako stanowisko A1. Rok później ten sam badacz znalazł artefakt krzemienny (stanowisko A2) w odległości około 170 m od swoich pierwszych znalezisk. W kolejnych latach – 1993, 1994, 1995, 1996, 1999, 2000 na obszarze stanowiska i wokół niego prowadzono badania wykopaliskowe, interdyscyplinarne i powierzchniowe. W 1996 r. około 100 m na południowy wschód od stanowiska A2 znaleziono wyroby krzemienne datowane na okres mezolitu – stanowisko D, a kilkadziesiąt metrów na południe od stanowiska A2, na powierzchni około 200 na 250 m, fragmenty naczyń ceramicznych kultury pucharów lejkowatych (w dwóch obiektach), kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury ceramiki wstęgowej kłutej, z I okresu epoki brązu, okresu lateńskiego i okresu wpływów rzymskich. Większość zbioru stanowiła jednak ceramika kultury łużyckiej z okresu halsztackiego – stanowisko C. W 1999 r. w czasie prac ziemnych związanych z budową osiedlowej kanalizacji u zbiegu ulic Jordanowskiej i Turystycznej, na hałdzie znaleziono artefakty krzemienne datowane na środkowy paleolit (stanowisko B). Badania w tym miejscu podjęto w roku 2000, ale nie przyniosły one nowych znalezisk.
Dostępność obiektu dla zwiedzających: zabytek dostępny.
Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 16-03-2020 r.
Rodzaj: inne
Forma ochrony: Rejestr zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_A_02_AR.24573
Zobacz także w najbliższej okolicy
10 obiektów
-
Dodaj do ulubionych Przejdź do podstrony obiektu ujaz forteczny nr X
WrocławPustaujaz forteczny nr X
10Pokaż wszystkie