Mimo braków źródłowych zespół cmentarzysk można zaliczyć do głównych stanowisk  badaniach nad okresem wpływów rzymskich w dolinie Noteci.

Historia obiektu/datowanie etapów budowy

pierwsza faza zasiedlenia terenu związana jest z cmentarzyskiem ludności kultury pomorskiej, druga z grupą oksywską kultury wielbarskiej; kolejna z cmentarzyskiem ludności kultury wielbarskiej. Czwartą fazę wyznaczają groby ludności kultury przeworskiej z późnego okresu wpływów rzymskich – początków okresu wędrówek ludów.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku

Na terenie Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią, Oddziale Muzeum Okręgowego w Pile, na piaszczystym morenowym pagórku, przy drodze Osiek-Karolewo. Zabytek archeologiczny od zachodu przylega do doliny Łobżonki, od południa do pradoliny Noteci.

Opis stanowiska

Kompleks czterech cmentarzysk płaskich o zróżnicowanej konstrukcji jam grobowych, których powierzchnia całkowita wynosi 4-5 ha. Łącznie odkryto 439 grobów ciałopalnych: popielnicowych i bezpopielnicowych jamowych i obsypanych resztkami stosu, podkoloszowych, skrzynkowych z obwarowaniem i bez oraz z kręgiem kamiennym. Ponadto ponad 180 palenisk i 6 miejsc kremacji. Stanowisko zostało częściowo zniszczone w 1972 r. podczas wydobywania piasku do celów budowlanych

Dzieje stanowiska

Odkryte przypadkowo w 1972 r. podczas wydobywania piasku. Do rejestru zabytków wpisane w 1973 r.

Stan i wyniki badań archeologicznych

Ratownicze badania wykopaliskowe W. Kuczkowskiego z Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy w latach 1972-1977 i Tomasza Skorupki w 1996 r. Odkryto cmentarzysko ludności kultury pomorskiej, grupy oksywskiej kultury wielbarskiej, kultury przeworskiej ze starszego okresu wpływów rzymskich oraz cmentarzysko z okresu wędrówek ludów. Łącznie zbadano 1,5 ha powierzchni stanowiska.

Teren cmentarzyska dostępny w godzinach otwarcia Muzeum, wtorek –niedziela, od 9.00 do 17.00.

Opr. Marek Wróbel, OT NID Poznań, PT Trzebiny, 16-03-2020 r.         

Bibliografia     

• Informator Archeologiczny. Badania 1973, 1974, s. 100-101; Badania 1974, 1975, s. 94; Badania 1975, 1976, s. 93-94; Badania 1976, 1977, s. 94; Badania 1977, 1978, s. 89;
• W. Kuczkowski, 1978, Wyniki badań archeologicznych w Osieku-Praczu, pow. Wyrzysk w 1972, [w:] Komunikaty archeologiczne. Badania wykopaliskowe na terenie województwa bydgoskiego w latach 1970-1972, s. 89-98