Historia obiektu

Osada obronna w Moszowicach została wzniesiona w okresie halsztackim (od połowy VII w. p.n.e. - 400 p.n.e.) przez ludność kultury łużyckiej. Być może obiekt użytkowano również w okresie wpływów rzymskich, o czym świadczą znaleziska ceramiki z tego czasu. We wczesnym średniowieczu Dziadoszanie prawdopodobnie nieco przebudowali założenie. Przypuszczalnie w 2 połowie IX w. gród został spalony. Obecność na powierzchni ułamków ceramiki późnośredniowiecznej wskazuje, że w jakiś sposób teren dawnego grodu był wykorzystywany również w tym okresie.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Pradoliny Głogowskiej, ok. 300 m na północny wschód od centrum Moszowic, na wydmie nad Krzyckim Rowem, na łące.

Opis stanowiska:

Gród wzniesiono na planie owalu o wymiarach ok. 220×170 m. Majdan jest otoczony wałami o zachowanej wysokości do kilkudziesięciu centymetrów i słabo widoczną fosą.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko archeologiczne było badane sondażowo w 1964 r. przez Andrzeja Kołodziejskiego i w 1969 r. przez Mieczysława Kaczkowskiego. W trakcie badań pozyskano ceramikę i odkryto kilka jam użytkowych. Na podstawie analizy znalezisk ustalono, że była to osada obronna kultury łużyckiej, wtórnie wykorzystywana do celów obronnych w okresie od IX do 2 poł. X wieku. Wyniki tych badań nie doczekały się szerszej publikacji. Dokumentacja i zabytki zdeponowane w Muzeum Środkowego Nadodrza w Świdnicy k/Zielonej Góry wskazują, że jednocześnie prowadzono badania archeologiczne osady w bezpośrednim sąsiedztwie grodziska. Materiał zabytkowy został przemieszany i trudno stwierdzić, czy pochodzi z osady czy z grodziska.

W 1982 r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Zdzisław Wiśniewski opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego wpisanego do rejestru zabytków. Badacz znalazł artefakt krzemienny z epoki kamienia, 6 ułamków ceramiki kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich, 11 fragmentów ceramiki wczesnośredniowiecznej, które datował na VI-VII w. oraz 21 ułamków ceramiki późnośredniowiecznej.

W latach 2014-2019 realizowano projekt pt.: Atlas grodzisk wczesnośredniowiecznych z obszaru Polski. W jego ramach przeprowadzono badania geofizyczne m.in. grodziska w Moszowicach. Na krawędzi nasypu i u jego podstawy na całym obwodzie odkryto anomalie krzywoliniowe, które badacze interpretują jako pozostałości umocnień, czyli wału i fosy zewnętrznej. Stwierdzona w tych miejscach wysoka dynamika pomiarów wskazuje, że pod powierzchnią znajdują się struktury archeologiczne, które zostały poddane działaniu wysokich temperatur. Badacze podejrzewają, że struktury te mogą być pozostałościami drewnianej – skrzyniowej(?) konstrukcji wału, która uległa spaleniu.  W północno-wschodnim odcinku wału, u podnóża nasypu ujawnił się zbiór anomalii, który może wskazywać, że w tym miejscu istniała brama. W zachodniej części majdanu widoczne jest skupisko anomalii punktowych oddzielone od pozostałej części majdanu przez anomalię krzywoliniową, być może pozostałość umocnienia. W pozostałej części majdanu przy wałach uwidoczniły się prostokątne struktury interpretowane przez badaczy jako relikty zabudowy przywalnej lub konstrukcje skrzyniowe wału. Według Sylwii Rodak i Pawła Wronieckiego wydzielona, zachodnia część obiektu mogła być grodem wczesnośredniowiecznym.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 04-02-2021 r.