IX w. w tzw. Geografie Bawarskim.

Historia

W nowszej literaturze przedmiotu okres funkcjonowania grodu w Orsku jest wyznaczany na IX–X w. Podstawą takiego datowania jest pozyskany w trakcie badań inwentarz zabytkowy w postaci fragmentów naczyń glinianych.

Opis

Grodzisko dawniej posiadało nazwę własną Schwedenschanze [Wał Szwedzki]. W literaturze przedmiotu pojawia się również określenie „Dworski Okop”. Pozostałości grodu znajdują się ok. 800 m na pn.-zach. od Orska na równinnych łąkach terasy nadzalewowej w obrębie Pradoliny Głogowskiej w odległości ok. 1 km od koryta Odry. Wysokość tego obszaru wynosi od 80 do 83 m n.p.m. Można zatem zaliczyć grodzisko w Orsku do grupy obiektów nizinnych. Założono je w miejscu podmokłym, z natury obronnym i trudno dostępnym.

Grodzisko wklęsłe ma w rzucie poziomym kształt owalu, wydłużonego na osi pn.-zach – pd.-wsch. Majdan, o wymiarach 34 m długości i 22 m szerokości, jest otoczony rozsypiskiem wału o długości 70 m i szerokości 60 m oraz wysokości mierzonej od wnętrza grodziska równej ok. 1 m. Na całość założenia obronnego składa się również fosa. Majdan zajmuje powierzchnię ok. 0,05 ha.

Grodzisko w Orsku pojawiło się w orbicie zainteresowań badaczy niemieckich już w 1. poł. XIX w. Po 1945 r. do prac terenowych przystąpili archeolodzy polscy. W latach 1964 i 1966 przeprowadzono na grodzisku i w jego najbliższym otoczeniu badania powierzchniowe. Badaniami kierowali T. Kaletyn i M. Kaczkowski. Odnaleziono wtedy ułamki naczyń glinianych ze śladami obtaczania, część była również ornamentowana dookolnymi rowkami i linią falistą. Jeszcze w 1957 r. plan grodziska, powielany w kolejnych publikacjach, wykonał S. Siedlak. W 1968 r. przeprowadzono niewielkich rozmiarów badania sondażowe w zach. części założenia obronnego u podnóża wału. Wykop w kształcie kwadratu o boku 2 m pozwolił na uchwycenie 2 warstw kulturowych: zasypowej i użytkowej. Wtedy także pozyskano prawie 400 fragmentów naczyń glinianych, datowanych od 2. poł. IX do 1. poł. X w., oraz 177 kości zwierzęcych.

Zabytek jest ogólnie dostępny.

oprac. Radosław Solski, 29-11-2015 r.