grodzisko, Wieleń Pomorski
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Grodzisko w Wieleniu Pomorskim jest cennym przykładem wczesnośredniowiecznego budownictwa obronnego społeczności zamieszkujących niegdyś tę część Słowiańszczyzny zachodniej. Obiekt charakteryzuje duża wartość poznawcza i edukacyjna, ponieważ zachował swój pierwotny kształt, typowy dla tej formy osadniczej.

Historia

Na podstawie dotychczasowych badań, czas funkcjonowania obiektu określono na wczesne średniowiecze. Grodzisko powstało w IX w. i było użytkowane do X w. przez ludność wywodzącą się ze słowiańskiego plemienia Pomorzan. Był to okres, w którym dominowała na tym terenie rodowo - terytorialna organizacja polityczna. Tego typu założenia obronne, najczęściej powiązane z niewielkim skupiskiem osiedli, stanowią charakterystyczny element osadnictwa wczesnośredniowiecznego. Niektóre z nich były zamieszkałe, jednak częściej wykorzystywano je jako tymczasowe schronienie w razie zagrożenia lub miejsce narad i obchodów religijnych. Obiektowi towarzyszą cztery wczesnośredniowieczne założenia obronne, położone wzdłuż brzegów jeziora Woświn. Świadczą one o stabilizacji osadnictwa w tym rejonie.

Usytuowanie

Obiekt położony jest na wzniesieniu, znajdującym się w południowo - zachodniej części jeziora Woświn, w odległości około 250 m na północ od torów kolejowych. Na budowę grodziska wybrano teren o naturalnych cechach obronnych, otoczony od północy i wschodu wodami jeziora. Stanowisko, porośnięte lasem bukowym, leży w obrębie Ińskiego Parku Krajobrazowego.

Opis

Wyżynne grodzisko w Wieleniu Pomorskim, o wymiarach 70 x 75 m, jest obiektem typu pierścieniowatego o kształcie regularnego owalu. Dobrze zachowane wały o stromych stokach opasują obiekt od strony północnej, południowej i zachodniej. Ich wysokość dochodzi miejscowo do 7 metrów. U podnóży nasypów znajduje się fosa, szczególnie dobrze widoczna w północnej części obiektu. Całość opasuje stożkowaty majdan, obniżony w stosunku do korony wałów o 2 metry. Na jego powierzchni widoczne są ślady dwóch, dziewiętnastowiecznych wkopów, o wymiarach 1 x 1 metr.

Stan i wyniki badań

Grodziskiem w Wieleniu Pomorskim interesowano się już w pod koniec XIX wieku. W 1897 r. przeprowadzono na obiekcie badania powierzchniowe oraz sondażowe. W trakcie prac badawczych wykonano dwa wykopy sondażowe w których odnaleziono fragmenty ceramiki wczesnośredniowiecznej. 12 listopada 1994 r. obszar grodziska został przebadany przez Krzysztofa Kowalskiego w ramach badań powierzchniowych Archeologicznego Zdjęcia Polski. Wydzielono wówczas jedną fazę użytkowania obiektu, datowaną na IX – X wiek.

Stanowisko jest dostępne dla zwiedzających. W pobliżu obiektu nie przebiega żaden oznakowany szlak turystyczny.

Oprac. Marta Żukowska-Bosy, OT NID w Szczecinie, 27-04-2018 r.

Bibliografia

  • Eggers H. J., Die wendischen Burgwälle in Mittelpommern, “Baltische Studien NF”, t. 47, 1960, str. 28.
  • Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego, Wieleń Pomorski 2, AZP 29-14/6.
  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego, tom 2, Stargard 2010, str. 361.
  • Kunkel O., Pommersche Urgeschichte In Bildern, Stettin 1931, str. 157.
  • Kunkel O., Burgwallforschung in Pommern, Pommersche Heimatpflege, Stettin 1932, z. 3, str. 91.
  • Łosiński W., Osadnictwo plemienne Pomorza (VI – X w), Szczecin 1982, s. 230, oz. 778 i 779.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: średniowiecze wczesne
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wieleń Pomorski
  • Lokalizacja: woj. zachodniopomorskie, pow. stargardzki, gmina Chociwel - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy