Historia obiektu

Informacje sprzed 1945 r. wskazują, że badacze uważali grodzisko w Wilkowie za obiekt obronny kultury łużyckiej i średniowieczny. Badania przeprowadzone przez Konserwatora Zabytków Archeologicznych pod koniec lat 50. XX w. w celu wyjaśnienia chronologii grodziska przyniosły znaleziska w postaci ułamków wczesnośredniowiecznej ceramiki. Według Dominika Nowakowskiego mamy do czynienia z założeniem obronnym typu motte, które powstało na miejscu starszych obiektów. Informacje dotyczące odkryć przed 1945 i w latach 50. XX w. są na tyle ubogie, że nie można mieć pewności, co do funkcji stanowiska w okresie trwania kultury łużyckiej i we wczesnym średniowieczu. Mogły to być obiekty obronne ale również osady otwarte.

Wzniesienie grodu przypisywane jest Szymonowi, bratu Jana z Wierzbnej, wymienianemu w źródłach pisanych w latach 1266-1285. Szymon wraz z synem Stefanem posiadali sąsiednią wieś Niegoszów. W latach 1367-1407 właścicielami dóbr mieli być bracia Jarosław i Zygfryd Schwenkfeld. Później wymieniani są bracia Wacław i Marcin Reibnitz oraz Fryderyk Zedlitz.

Wieś Wilków (Wilkau) po raz pierwszy pojawia się w dokumentach w 1307 roku.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Równiny Świdnickiej, na wzniesieniu, na południowy wschód od Niegoszowa i na północny zachód od Wilkowa, po lewej stronie drogi z Wilkowa do Niegoszowa, na zachód od rzeki Piławy – prawego dopływu Bystrzycy, na terenie zadrzewionym.

Opis stanowiska:

Założenie obronne zostało wzniesione na planie wydłużonego czworoboku o wymiarach u podstawy 38 x 60 m, u góry 30 x 50 m. Wysokość kopca, licząc od dna fosy, wynosi 5 m. Od strony płaskowyżu są widoczne ślady fosy szerokości około 20 m, a także rozsypisko wału zewnętrznego szerokości 4 m i zachowanej wysokości 2,2 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko archeologiczne było znane przed 1945 rokiem. Badano je powierzchniowo: w 1936 r. - badania urzędowe grodziska pradziejowego, znaleziska ceramiki pradziejowej i średniowiecznej, w 1942 r. - informacja od miłośników starożytności o grodzisku, badania urzędowe późnośredniowiecznego gródka stożkowatego, w 1982 r. - w ramach weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcie Polski – Mariusz Len, Wiesław Rośkowicz. W latach 1957-1959 na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologicznych wykonano badania sondażowe. W różnych częściach stanowiska założono 16 wykopów o wymiarach 1,5 x 1 m i 10 x 2 m i głębokości do 0,9 m. Ujawniono istnienie warstwy kulturowej składającej się z brunatnej próchnicy. Z warstwy wydobyto ułamki ceramiki, którą określono jako wczesnośredniowieczną.

Według badaczy fosa była zasilana od zachodu przez strumyk, wpadający do odległej około 100 m rzeki Piławy. Wjazd na teren grodu miał być zlokalizowany od północnego wschodu. W fosie stwierdzono liczne wkopy w poszukiwaniu kruszywa. W latach 70. XX w. badania sondażowe przeprowadził Antoni Pawłowski. Brak informacji o ich wynikach.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 29-04-2020 r.