Historia obiektu

Pierwsza wzmianka o wsi (1286 Czepankowicz, Tschepancowicz, Stepancowicz, 1353 Tschepancowicz, Czepancowicz, 1425 Czepankowicz, 1548 Czepanckhowitz, ok. 1630 Tscheppan-gwitz, 1666 Schönbanckwitz, Tschenbanckwitz, 1743 Tschönbanckowitz, 1845 Schönbanckwitz, 1937 Schönlehn) pochodzi z 1286 r., gdy książę Henryk IV Probus zezwolił rycerzowi Stefanowi ze Szczepankowic na lokację wsi. Proces ten przeprowadził sołtys Gebhard. W zamian Stefan miał służyć księciu z połową konia bojowego, sołtys Gebhard z wałachem i żelaznym hełmem, wieśniacy z wozem dwukonnym i woźnicą. Chłopi byli również zobowiązani do opłaty daniny książęcej z 10 łanów. Stefanowi uiszczali grzywnę czynszu i małdrat trzech zbóż, a biskupowi wrocławskiemu dziesięcinę roczną w wysokości wiadrunku.

W dokumencie z 1341 r. wymieniono Goszka ze Szczepankowic, który miał swoje udziały również w folwarku Łukaszewice.

W 1352 r. 4 łany koło Szczepankowic posiadał rycerz Przybko de Hochenweiden, z czego jeden łan graniczący z Łukaszewicami  nadał swojej synowej Heske – córce Wenczkona de Grosicz. W 1357 r. Marcin Czobko (Zobko) sprzedał Stefanowi z Jarząbkowic 1 łan w Szczepankowicach wraz ze wszystkimi przynależnościami. W 1359 r. Jan ze Szczepankowic (Johannes de Czepankowicz) nadał swojej żonie Katarzynie jako oprawę wdowią połowę wsi i pół folwarku.

Można przypuszczać, że założenie w lesie na zachód od Szczepankowic jest reliktem siedziby rycerzy ze Szczepankowic wymienianych w średniowiecznych dokumentach. Nie należy jednak wykluczać, że grodzisko jest pozostałością zaginionego folwarku (osady/wsi) Łukaszewice (też Domasławice), zlokalizowanego prawdopodobnie w bezpośrednim sąsiedztwie Szczepankowic. Osada ta była wymieniana w 1224 r. jako własność Łukasza. Jego syn Domasław wraz z braćmi zrzekli się praw do wsi w 1254 w zamian za Jakubowo. Potem Domasław odzyskał ojcowiznę. W 1306 r. w Łukaszewice były w posiadaniu syna Domasława, Łukasza i jego żony Lusemili. W 1341 r. folwark miał 4 łany, należące do Przybka z Oporzyc i Goszka ze Szczepankowic. W 1349 r. Jadwiga zapisała swojemu mężowi Bartkowi z Jarząbkowic 2,5 łana z folwarku Lucaskowicz. W 1350 r. Henryk de Senitz uzyskał od króla Karola IV zezwolenie na parcelację wówczas 10,5-łanowego folwarku w Łukaszewicach na pola chłopskie. Król zezwolił również na posiadanie sołtysa, karczmy i rzemieślników: piekarza, kowala, szewca i rzeźnika. Do parcelacji prawdopodobnie nie doszło, ponieważ już w 1353 r. Henryk sprzedał 6 łanów rycerzowi Henczkowi de Swarczinhorn z Bledzewa we władanie dziedziczne. Henczko odsprzedał część czynszów Klarze wdowie po kramarzu Macieju. W 1366 r. Jan, syn Budka z Leuchaiowicz, po śmierci matki Jadwigi, odstapił swojemu bratu Jakuszowi wieś lub folwark. Jakusz zwany Bryning wraz żoną Agatą sprzedali w 1372 r. folwark Mikołajowi i Hansowi Reichenbachom. Sześć lat później bracia podzielili się majątkiem, w wyniku czego Mikołaj przejął 5 łanów w Łukaszewicach. Po tej dacie w spisach i dokumentach nie pojawia się już nazwa osady/wsi/folwarku Łukaszewice. Według Rościsława Żerelika osada/folwark została wchłonięta przez Szczepankowice na początku XVIII wieku. Jeszcze w okresie międzywojennym na obszarze Szczepankowic występowały nazwy Lukosche lub Luksche.

W okresie średniowiecza w pobliżu Szczepankowic i Łukaszewic istniała jeszcze jedna osada – Hohenweide. Wymieniano ją w dokumentach i spisach z lat: 1362, 1430 i 1468, początkowo jako 2-łanową, potem 4-łanową, należącą do właścicieli Szczepankowic. Brak informacji o siedzibie czy folwarku w obrębie Hohenweide. Osada zanikła w XVI wieku.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Równiny Wrocławskiej, około 850 m w linii prostej, na północny zachód od szczepankowickiego nawsia, w lesie.

Opis stanowiska:

Założenie obronne składa się z dwóch członów. Główny człon wzniesiony na planie czworoboku ma wymiary 27 x 31 m. Od wschodu przylega do niego, oddzielony 3,5-metrowej szerokości fosą, drugi człon o wymiarach 16 x 50 m. Nasyp członu głównego ma wysokość od 0,5 do 1,5 m nad lustro wody w fosie. Wysokość drugiego członu wynosi ok. 0,7 m. Obydwa człony otoczone są fosą szerokości od 2,5 do 3,5 m, przy czym  fosa przy południowo-wschodnim narożniku członu drugiego ma szerokość ok. 7 m, a odcinek północny przy członie głównym aż 12 m. Pierwotnie była to tzw. mokra fosa.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Przed 1930 r. obiekt badał powierzchniowo Max Hellmich. Do 1945 r. uwaga archeologów skupiała sie przede wszystkim na cmentarzyskach z epoki brązu (I i IV okres) odkrytych w Szczepankowicach.

W 1987 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 83-27 zespół w składzie: Tadeusz Fercowicz i Andrzej Kosicki, opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. W trakcie badań powierzchniowych w 1987 r. nie znaleziono żadnych zabytków ruchomych.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek jest dostępny. 

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 20-07-2020 r.