Historia obiektu

Archeolodzy datują wzniesiony przez Dziadoszan gród na fazy C-D wczesnego średniowiecza, czyli IX-X w.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Dalkowskich, około 500 m na północny zachód od przysiółka Bieńków, w widłach dwóch strumieni, na zalesionym wzniesieniu.

Opis stanowiska:

Obiekt został wzniesiony na planie owalu o wymiarach 45×60 m. Majdan otaczał pierścieniowaty wał.

Na zdjęciach lidarowych https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html?gpmap=gp0 (dostęp: 19.03.2024) widoczne są zniszczenia-wkopy(?) w części: północnej, wschodniej i zachodniej. Informacje o zniszczeniach sygnalizowano już w XIX w.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Pierwsze wzmianki o grodzisku w Dużej Wólce-Bieńkowie pochodzą z 2 połowy XIX w.: 1877, 1893 i 1895 r., kolejne z początku XX w. – 1907 r. Około 1930 r. Max Hellmich badał grodzisko powierzchniowo. W 1966 r. Mieczysław Kaczkowski przeprowadził badania powierzchniowe, a w 1969 r. - sondażowe. Badacz założył na majdanie wykop o wymiarach 2,5×3 m. Pozyskano wówczas zabytki ruchome w postaci ułamków ceramiki naczyniowej, polepy, żużla, kości zwierzęcych i fragment prażnicy. Na podstawie analizy ceramiki stanowisko datowano na IX-X wiek, faza C-D wczesnego średniowiecza.

W 1982r. w czasie realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski Władysław Czyżyk opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego.

W trakcie starszych badań powierzchniowych, w pobliżu grodziska rozpoznano 5 osad, których istnienie potwierdziły badania AZP. W 1999 r. odkryto pozostałości kolejnych, dwóch osad. W 2000 r. jedną z nich badał wykopaliskowo Paweł Rzeźnik. Odkryto wówczas ogniska dymarskie do wytopu żelaza z  okolicznych rud darniowych. Pozyskane ułamki ceramiki były analogiczne do tych odnalezionych na grodzisku w 1969 r. Uważa się, że zarówno położenie osady blisko grodziska, jak i jej datowanie pozwalają na uznanie obiektów za jeden kompleks osadniczy. W 2015 r. w ramach realizacji projektu badawczego Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki pt. Atlas grodzisk wczesnośredniowiecznych z  obszaru Polski na grodzisku wykonano 9 odwiertów (4 na majdanie, 5 w obrębie umocnień) oraz badania powierzchniowe. W trakcie badań powierzchniowych znaleziono 17 ułamków ceramiki naczyniowej. Analiza wyników odwiertów nie potwierdziła spostrzeżeń stratygraficznych dokonanych w 1969 r., według których na majdanie pod warstwą niwelacyjną zalegały warstwy kulturowe o miąższości ok. 0,40 m. Poniżej miała znajdować się warstwa gliny ze spalenizną. W odwiertach wykonanych w obrębie umocnień w warstwie szaro-brązowych piasków średnioziarnistych znaleziono węgle drzewne, które mogą być pozostałościami spalonej konstrukcji wałów. Wiercenie w tym miejscu zakończono na bruku z otoczaków skandynawskich zalegającym na głębokości 1,65 m.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 26-02-2021 r.