Historia obiektu

Miejscowość Szczodre (niem. Sibyllenort) powstała pod koniec XVII w. na gruntach dwóch osad: Rastelwitz i Neudorf. Wzmianki o Rastelwitz pochodzą z 1 poł. XIII wieku. W dokumencie wydanym 9 sierpnia 1245 r. wymieniono ją jako osadę Palici nad Dobrą należącą do dóbr biskupstwa wrocławskiego. W dokumentach z lat 1390 i 1396 wieś nosi nazwę Paulowicz, w 1410 – Paulewitz, później Rastelwitz. W 1390 r. wieś należała do Franczko Sandza, w 1396 r. do Franczko de Paulowicz – członka książęcej świty. Wzmianki o osadzie Neudorf są późniejsze i pochodzą z 1516 roku.

Kolejnymi właścicielami wsi Rastelwitz i Neudorf byli: w 1528 r. – Johann Westefall, 1541 r. – von Domnig, 1571 r. – Katharina von Domnig 1574 r. – Hans Hellmann von Kupferberg, 1592 r. – Hans von Gaffron, 1602 r. – Katharina von Gaffron, 1612 r. – Georg Wilhelm von Reibenbaben und Radlan, 1629 r. – Bernhard von Waldau. W czasie wojny trzydziestoletniej, w latach 1642 – 1643, Rastelwitz zostało zniszczone i wyludnione. W 1653 r. Neudorf stało się własnością Hansa Joachima von Gaffron, w 1679 r. – Balthazara Wilhelma von Gaffron. W 1685 r. książę oleśnicki Chrystian Ulryk z linii wirtemberskiej odkupił od Balthazara Wilhelma wieś Neudorf i wraz z wzniesionym w 1692 r. pałacem podarował swojej drugiej żonie, saksońsko-merseburskiej księżniczce Sybilli Marii. Pałac miał być letnią rezydencją księżnej. Niestety Sybilla Maria zmarła w październiku 1693 roku. Tuż przed jej śmiercią wieś nazwano Sibyllenort. Po raz pierwszy nazwa ta pojawiła się w dokumencie wydanym 25 lutego 1693 roku.

Archeolodzy na podstawie badań powierzchniowych datują grodzisko w Szczodrem na XIV wiek.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Równiny Oleśnickiej, w widłach Mielnicy i bezimiennego cieku, na północ od pozostałości pałacu Sybilli, na wschód od ul. Leśnej, na terenie zadrzewionym.

Opis stanowiska:

Założenie obronne składa się z czworobocznego nasypu o wymiarach u podstawy: 27,5 x 30 m, u góry 14,5 x 17 m i wysokości około 3 m oraz fosy szerokości 3-4 i głębokości 1,2 m, zasilanej przez niewielki ciek. Prawdopodobnie istniał również wał zewnętrzny, którego rozsypisko jest widoczne od południowego wschodu.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko było znane przed 1945 r. Przed 1930 oględziny przeprowadził m.in. Max Hellmich. W latach 1956 i 1966 obiekt badano powierzchniowo na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologicznych. W 1975 r. prospekcję powierzchniową przeprowadził Antoni Pawłowski. W 1978 r. stanowisko inspekcjonował Ludwik A. Kamiński. W 1985 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 78-30 Ludwik A. Kamiński i Andrzej Kosicki opracowali kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego.

Grodzisko zostało zinwentaryzowane przez badaczy z Politechniki Wrocławskiej na podstawie materiałów z laserowego skaningu lotniczego pozyskanych z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Z wynikami analiz opublikowanymi w 2019 r. można zapoznać się na stronie internetowej projektu badawczego:

http://www.odgrodudozamku.pl/stanowisko/szczodre-st-4-motte/ (dostęp 24.09.2024)

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 24-11-2020 r.