Historia obiektu

Założenie w Trzebnicy wzniesiono prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku. Według Olgi Gierlach była to siedziba miejscowego wójta.

Pierwsze wzmianki o Trzebnicy pojawiły się w źródłach pisanych w 1138 roku. W 1202 r. książę Henryk Brodaty wraz z małżonką Jadwigą ufundowali kościół i klasztor w Trzebnicy, do którego rok później biskup Cyprian sprowadził cysterki z Bambergu. Od tego czasu miejscowość prężnie rozwijała się. W 1250 r. uzyskała prawa miejskie. W 1257 r. miasto wykupiło wójtostwo. Z roku 1322  pochodzą wzmianki o zamku, który został wzniesiony w miejscu „gródka”. W 1432 r. mieli go w znacznym stopniu zniszczyć husyci. W 1587 r. założenie zostało ostatecznie zlikwidowane.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko w Trzebnicy jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Trzebnickich, na Górze Trębaczy, na północny wschód od Starego Miasta.

Opis stanowiska:

Obiekt znajduje się na naturalnym wzniesieniu. Różnica poziomów między podstawą a częścią górną wynosi około 4 metrów. Według Olgi Gierlach nie mamy w tym wypadku do czynienia z obiektem stricte obronnym. W trakcie badań wykopaliskowych nie znaleziono śladów typowych umocnień takich jak wały czy mury. Olga Gierlach doszukuje się jednak pewnych celowych działań, które mogły przyczynić się do wzmocnienia naturalnych właściwości obronnych wzniesienia. Można przypuszczać, że siedziba na Górze Trębaczy była oddzielona od osady suchą fosą i płotem skonstruowanym z poziomych bali wpuszczonych w pionowe słupy, których ślady odkryto w trakcie badań wykopaliskowych. Niewykluczone, że wzniesienie obsadzono dodatkowo kolczastym żywopłotem. Badaczka twierdzi, że zbocza Góry Trębaczy zostały przez jej mieszkańców nieco „ustromione”.

W czasie prac archeologicznych odkryto pozostałości dwóch budynków, zagłębionych w podłoże około 50 cm. W budynku nr 1 o powierzchni około 30 m2, zlokalizowanym w północno-zachodniej części wzniesienia wydzielono 6 izb. W dwóch z nich prowadzono działalność rzemieślniczą. Funkcjonowała tam kuźnia i warsztat garncarski. Zachowały się podwaliny ścian i zwęglone pozostałości drewnianej podłogi. Duża ilość polepy może świadczyć, według badaczy, o tym, że ściany wykonano z belek w konstrukcji ryglowej, a przestrzeń między nimi wypełniono gliną wymieszaną ze słomą. Trudno powiedzieć jaka była funkcja budynku nr 2, ponieważ zakres badań był niewielki. W budynkach i poza nimi znaleziono wiele zabytków ruchomych takich jak ułamki ceramiki, gliniane przęśliki, wyroby metalowe: sierpy, noże, groty, podkowy, haczyki, świdry, klucz, kłódki, krzesiwo, okucia budowlane, gwoździe, kościane szydło. W budynku nr 1 odkryto również brakteat z XIII wieku, bity w Raciborzu. Asortyment materiałów zabytkowych potwierdza m.in. gospodarcze aktywności mieszkańców Góry Trębaczy.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Pierwszych odkryć archeologicznych na terenie grodziska dokonywano przed 1945 rokiem. W 1962 roku Zofia Podwińska przeprowadziła badania powierzchniowe. W 1964 r. Bogusław i Olga Gierlachowie badali grodzisko wykopaliskowo. W 1977 r. Tadeusz Kaletyn zinwentaryzował stanowisko. W 1986 r. w ramach badań weryfikacyjno-poszukiwawczych Archeologicznego Zdjęcia Polski grodzisko badała powierzchniowo Joanna Domańska.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 18-03-2020 r.