Jest przykładem warowni z czasów przedpaństwowych, jakich wiele funkcjonowało w okresie organizowania się lokalnych grup opolnych w południowo-zachodniej Wielkopolsce. Ok. poł. X w. stare plemienne twierdze zostały w większości zastąpione nowymi założeniami grodowymi w związku z gruntowną przebudową dotychczasowej struktury organizacyjno-osadniczej w czasach monarchii wczesnopiastowskiej.

Historia obiektu

Gród w Pudliszkach został wzniesiony na obszarze eksploatowanym już wcześniej, ok. 2 tys. lat p.n.e., przez społeczności egzystujące tu we wczesnej epoce brązu. Było to osadnictwo o nieustalonym jeszcze charakterze, prawdopodobnie otwartym. Wczesnośredniowieczne założenie obronne powstało i funkcjonowało w czasach istnienia organizmów terytorialnych w okresie przedpiastowskim, czyli pomiędzy VIII a 1 poł. X w. Kres jego istnienia położyła ekspansja Piastów w procesie tworzenia zrębów polskiej państwowości. Po upadku grodu, w okolicy funkcjonowało dalej osadnictwo, ale już o charakterze otwartym.

Opis obiektu

Położenie

Grodzisko położone jest ok. 1,5 km na południowy-zachód od wsi Pudliszki, ok. 350 m na północ od drogi powiatowej Poniec-Krobia, od której ku grodzisku prowadzi droga polna. Leży ok. 600 m na południe od Rowu Polskiego i niemal bezpośrednio - ok. 50 m na północny-wschód od jego dopływu - strugi Samicy. Usytuowane jest na dnie doliny, wśród podmokłych łąk. 

Opis

Pierścieniowate grodzisko wklęsłe jest prawie koliste w planie, jego średnica zewnętrzna wynosi ok. 100 m, a średnica kotlinki ok. 50 m. Zachowana wysokość wału wynosi ok. 3 m. Od strony południowej widoczne są wyraźne ślady fosy, a od strony południowo-wschodniej fragment drugiego wału.

Jego właściwej formy terenowej nie można aktualnie zaobserwować. Obiekt stanowi dziś nieużytek, widoczny jest z daleka jako silnie zwarta kępa drzew i krzewów. 

Na przedpolu grodziska, od strony południowej zorganizowano ogrodzone pole biwakowo-dydaktyczne. 

Stan i wyniki badań archeologicznych

Grodzisko od dawna budziło szerokie zainteresowanie. Autopsje przeprowadzali m. in. przedwojenni archeolodzy Z. Rajewski (1929 r.) oraz J. Kostrzewski (1935 r.).  

W 1973 r. miały miejsce sondażowe badania archeologiczne o charakterze weryfikacyjnym w celu potwierdzenia i uściślenia chronologii obiektu.

Prace, pod kierownictwem Dobromira Durczewskiego, przeprowadzono w północnej części grodziska oraz na majdanie. Wąski sondaż przecinający wał nie przyniósł jednoznacznego wyjaśnienia jego konstrukcji. Stwierdzono nasyp ziemny z kamieniami oraz wkopaną weń partię o szerokości 1,5 m z resztkami konstrukcji drewnianych. Od zewnątrz wał przykryty był płaszczem kamiennym. Sondaż umiejscowiony na majdanie ujawnił obecność warstwy kulturowej o miąższości 0,7 m. W nawarstwieniach, zarówno w obrębie wału jak i wewnątrz grodziska, wystąpiły liczne ruchome przedmioty zabytkowe: kości zwierzęce oraz ceramika naczyniowa. Obok przeważających materiałów pochodzących z faz B/C wczesnego średniowiecza w Wielkopolsce, czyli datowanych ok. IX - poł. X w. (prowadzący badania archeologiczne odnosił je ściślej do 2 poł. IX w.), wydobyto również ułamki naczyń z II okresu epoki brązu. Warstwy osadnictwa wczesnobrązowego nie zdołano jednak wyodrębnić, przypuszczalnie została zniszczona w okresie wczesnośredniowiecznym.  

Z badań powierzchniowych prowadzonych na stanowisku pozyskano dodatkowo ruchomy materiał zabytkowy datowany na młodsze fazy wczesnego średniowiecza (fazy D/E, czyli ok. XI w.). Osadnictwo z tego okresu przypuszczalnie nie było już bezpośrednio związane z funkcjonowaniem grodu, gdyż datowanie to nie znalazło potwierdzenia w badaniach wykopaliskowych.

Obiekt dostępny, choć silnie zarośnięty.

Oprac. Elżbieta Wyrwińska, NID, Specjalistyczna Pracownia Terenowa w Trzebinach, 27-03-2021r.

Bibliografia

• Hensel. W, Hilczer-Kurnatowska Z., Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, t. V, Wrocław 1980, s. 325-327.
• Informator Archeologiczny, Badania 1973, Warszawa 1974, s. 206.