Historia obiektu

Pierwsza wzmianka o wsi Bagno (Hennigesdorf - 1288, Bagino - 1301, Hennyngesdorf – 1359, Hennyngiuilla, Heinrichesdorf, Heinzendorf) pochodzi z XIII wieku.  W 1301 r. Jesco von Simaco-witz był właścicielem 15 łanów, które otrzymał od księcia Henryka głogowskiego i przekazał je w 1337 r. Poppo I von Haugwitzowi. Z dokumentu sprzedaży z 1359 r. wynika, że w tym czasie właścicielem majątku był rycerz Reynhardus de Czirna, który sprzedał 2,5 grzywny rocznego czyns-zu ze swoich dóbr ruchomych i nieruchomych we wsi Bagno k. Wołowa rycerzowi Witkowi Boemi i jego spadkobiercom. W tym samym czasie swoje udziały w Bagnie miał również Jan Cracz – mies-zczanin wrocławski.

Pozostałości założenia obronnego są oddalone od centrum wsi Bagno. Według Maxa Hellmicha można je identyfikować z zaginioną wsią Kaltenhaus. Wiadomo że w 1353 r. roku Agnieszka – wdowa po Teodoryku Molheim, sprzedała dobra w Kaltenhaus braciom Konradowi i Bartłomiejowi Stillenvoit. W 1395 r. majątek był w rękach Haugwitzów, którzy podzielili go, w wyniku czego Bagno i Kaltenhaus otrzymał Jan. Z 1471 r. pochodzi informacja o sprzedaży dóbr Kaltenhaus przez Zygmumta Haugwitza kuzynowi Maciejowi Haugwitzowi.

Wieś Bagno wielokrotnie zmieniała właścicieli. Byli nimi: rodzina Lamberg, rodzina Schreibersdorf, Rudolf von Seidlitz – starosta powiatu średzkiego, rotmistrz Gustaw Eugeniusz Ferdynand von Posadowsky, Zofia Wilhelmina von Schenck, Ludwik Fryderyk Wilhelm von Schlabrendorf – pod-komorzy królewski i kanonik katedry w Halberstadt, baronówna Rzeszy Karolina Filipina von Schonaich, Gustaw Kiessler, Fryderyk von Verson, Edward Bussing – senator i kupiec z Bremy. Rezydencjonalne inwestycje nowożytnych właścicieli były realizowane w centrum wsi. W XVIII wieku wzniesiono pałac (przebudowany w XX wieku) oraz założono park, w XX wieku tzw. Nowy Zamek.

W 1905 r. majatek kupił Georg Kissling – znany wrocławski browarnik. W czasie pierwszej wojny światowej na terenie Rosji zginął jego syn Günther (25.09.1915). Aby go upamiętnić ojciec wzniósł na grodzisku krzyż z piaskowca i kenotaf oraz kamienny most, który ułatwiał wejście na majdan. Prawdopodobnie w trakcie tych przygotowań zabytek uległ pewnym zniszczeniom. W 1922 r. Georg zmarł a majątek przejął najstarszy syn Georg Conrad, który w 1927 r. sprzedał go, oprócz grodziska z symbolicznym grobem brata, Śląskiemu Towarzystwu Kredytowo-Ziemskiemu. W 1930 r. majątek odkupili Księża Salwatorianie Prowincji Niemieckiej. Obecnie w zespole pałacowym znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne Księży Salwatorianów.

Mieszkańcy Bagna uporządkowali teren grodziska i miejsce upamiętnienia oraz zamieścili drogowskaz.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Trzebnickich, około 1 km na północny zachód od wsi Bagno, w lesie.  

Opis stanowiska:

Nasyp założenia obronnego wzniesiono na planie zbliżonym do koła o średnicy u podstawy 38 x 39 m, u góry 21 x 22 m i wysokości do 4 m. Kopiec jest otoczony fosą szerokości do 10 m i wałem zewnętrznym szerokości 5-6 m. Na majdan prowadzi kamienny most. W części zachodniej nasypu znajdują się: krzyż z piaskowca i kenotaf z lat 20. XX wieku, które ufundował ówczesny właściciel majątku w Bagnie, Georg Kissling.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

W latach 1919-1938 grodzisko było badane powierzchniowo, m.in. przez Maxa Hellmicha, który w Schlesische Wehranlagen określił obiekt jako pradziejowy, później zmienił zdanie. Podobny pogląd wyraził Fritz Geschwendt. W 1956 r. Stanisław Siedlak wykonał pomiary obiektu, W 1962 odbyły się badania powierzchniowe, w 1974 – wiertnicze. W 1991 r. Tadeusz Fercowicz i Andrzej Kosicki przeprowadzili badania powierzchniowe w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski. W trakcie badań powierzchniowych znajdowano ułamki średniowiecznej ceramiki, grudki polepy oraz fragmenty cegieł. Polscy badacze podają różne chronologie stanowiska od wczesnego (XII wiek – decyzja o wpisie do rejestru) po późne średniowiecze (XIII-XIV wiek – karta ewidencyjna stanowiska archeologicznego opracowana w 1991 r.).

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny. Do grodziska prowadzi leśna droga i drogowskaz.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 14-07-2020 r.