Historia obiektu

Stanowiska archeologiczne znane jako rejon eksploatacji złota w Płoszczynie są fragmentem dużego obszaru górnictwa złota ciągnącego się od potoku Złotoucha, przez okolice Dziwiszowa, Górę Szybowcową aż po Płoszczynę, górę Stromiec i Srebrną.

Badania archeologiczne prowadzone w 1994 r. w rejonie Płoszczyny ujawniły trzy pola górnicze. Zidentyfikowano również znaki krzyża, wykute w skałach. Znaki te wyznaczały pola górnicze. W 1997 r. na południowo-zachodnim i północno-wschodnim zboczu góry Szybowcowej zinwentaryzowano wiele reliktów górniczych. W tej drugiej lokalizacji odnaleziono kilkadziesiąt szybów i 9 kamieni ze znakami granicznymi, przy czym na niektórych kamieniach było po kilka znaków krzyża. W tym samym roku na wysokiej terasie potoku Jelniak ujawniono ślady kilkudziesięciu szybów i 5 kamieni ze znakami krzyża. W jednym wypadku krzyż miał dwie poprzeczki i został uznany za waloński. Z kolei nad rzeką Złotouchą, w pobliżu grodziska, znaleziono pozostałości po pracach płuczkarskich.

Wprawdzie na zboczach Stromca nie prowadzono do tej pory badań wykopaliskowych i nie pozyskano materiału datującego, ale pierwsze wzmianki o wydobyciu złota w rejonie Płoszczyny, jak i o samej miejscowości (Seiffen, Flachensiphen, Flachenseiffen), pochodzą z 1305 roku. Można zatem założyć, że wyrobiska istniały nieco wcześniej czyli już w 2 połowie XIII wieku. W roku 1479 w Płoszczynie oprócz złota, wydobywano również srebro. Działały wówczas dwie kopalnie: „Zmartwychwstanie” i „Święta Elżbieta”, należące do braci Ruprechtów i ich siostrzeńców. Pokłady złota, według źródeł pisanych, wyczerpały się w XVI wieku.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Rejon eksploatacji złota jest zlokalizowany w obrębie mezoregionu Gór Kaczawskich, na południowy zachód od Płoszczyny, na stokach góry Stromiec, w lesie.

Opis stanowiska:

Stanowiska archeologiczne na zboczach Stromca odpowiadają trzem polom górniczym, które archeolodzy wydzielili w trakcie badań powierzchniowych w 1994 roku. Pierwsze pole jest zlokalizowane na północno-wschodnim stoku góry, drugie na wschodnim, trzecie na zachodnim. Widoczne są hałdy i rozkopy. Na głazach ujawniono 14 znaków krzyża, wyznaczających pola górnicze.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Badania powierzchniowe w rejonie Płoszczyny prowadzono w 1994 pod kierownictwem Stanisława Firszta. Wojciech Grabowski i Adam Łaciuk opracowali wówczas karty ewidencyjne stanowisk archeologicznych.

Odkryto ślady szybów górniczych, hałdy i rozkopy. Zinwentaryzowano również 14 znaków krzyża o wymiarach 10 – 20 cm, wykutych na głazach. Na stokach Stromca wydzielono trzy pola górnicze. Późniejsza analiza danych uzyskanych metodą skaningu lotniczego (w ramach badań wleńskiego mikroregionu osadniczego) pozwoliła zlokalizować na zboczu Stromca ciąg szybowych wyrobisk górniczych, układających się w linii południowy zachód – północny wschód, na długości prawie 80 m. Nie znaleziono materiału datującego, np. w postaci ułamków naczyń.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 7-04-2020 r.