Historia obiektu

Istnieją różne hipotezy dotyczące czasu funkcjonowania grodu w Lipowcu. W latach 60. XX w. badacze sądzili, że założenie obronne istniało w XII-XIII wieku. Obecnie grodzisko jest datowane na IX-XI wiek. Prawdopodobnie obszar ten należał wówczas do plemienia Dziadoszan, a od końca X w. do państwa wczesnopiastowskiego. Wyniki badań geofizycznych wskazują, że gród został spalony. Nie wiadomo jednak czy nastąpiło to w wyniku planowych działań związanych z wprowadzaniem przez państwo wczesnopiastowskie nowych rozwiązań organizacyjnych czy może w czasie kryzysu państwa piastowskiego z lat 30. XI w. zakończonego najazdem księcia czeskiego Brzetysława I.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Pradoliny Głogowskiej, wśród starorzeczy baryckich, około 830 m na zachód od wsi, na terenie zadrzewionym.

Opis stanowiska:

Jednoczłonowe, pierścieniowate założenie obronne zostało wzniesione na planie zbliżonym do okręgu. Średnica majdanu wynosi od 23 do 25 m, szerokość wałów u podstawy 15-16 m, ich wysokość około 4,5 m. Majdan i wały są otoczone fosą o nieregularnym kształcie.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko było znane od lat 60-70. XIX wieku. W latach: 1901, 1912, 1914 dokonywano odkryć ceramiki i kamieni żarnowych. Przed 1930 r. stanowisko badał powierzchniowo Max Hellmich. W 1964 r. i 1965 r. na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologicznych przeprowadzono prospekcję powierzchniową. W 1981 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczych badań Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 68-22 zespół w składzie: Stanisław Kołodziejski i Krzysztof Onzol opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. Od 2014 r. Grzegorz Kiarszys realizował projekt badawczy pt.: „Osady obronne w krajobrazie kulturowym powiatu górowskiego”, w którym uwzględniono badania geofizyczne grodziska i sąsiadującej z nim domniemanej osady przygrodowej (obszar o łącznej powierzchni 1,23 ha). W trakcie analizy materiału ujawniono anomalie typowe dla miejsc, w których pod powierzchnią zalegają silnie przepalone obiekty. W 2015 r. stanowisko badał powierzchniowo na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa zespół w składzie: Krzysztof Czarniak i Witold Waniek. Badacze ujawnili na majdanie oraz w górnej części wału trzy wkopy, które uznali za pozostałość działalności niezidentyfikowanych archeologów. Na terenie osady przygrodowej odkryli 12 fragmentów ceramiki, którą datowali na okres XI/XII do XIII wieku.

Grodzisko zostało zinwentaryzowane przez badaczy z Politechniki Wrocławskiej na podstawie materiałów z laserowego skaningu lotniczego pozyskanych z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Z wynikami analiz opublikowanymi w 2019 r. można zapoznać się na stronie internetowej projektu badawczego:

http://www.odgrodudozamku.pl/stanowisko/lipowiec-st-2-fortyfikacje-polowe/ (dostęp 19.09.2024)

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 12-11-2020 r.