Historia obiektu

Najstarsze znaleziska w miejscu wybranym na cmentarz przez osadników reprezentujących kulturę unietycką,  pochodzą z neolitu. Późniejsi mieszkańcy okolic około 1300 r p.n.e. założyli w tym samym miejscu swoją nekropolę, o której na obecnym etapie badań wiadomo, że funkcjonowała około 600 lat lub dłużej. W pobliżu istniała równoczasowa osada. W związku z niewielkim zakresem badań i potencjanie dużym zasięgiem zespołu sepulkralnego można przypuszczać, że pochówków dokonywano także w okresie halsztackim. Wiadomo, że na tym samym cmentarzysku chowano zmarłych w późnym okresie lateńskim, o czym świadczy odkrycie grobu z tego czasu.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoreginu Równiny Chojnowskiej, tuż przy granicy z mezoregionem Wzgórz Strzegomskich, nad Wierzbiakiem, w północnej części wsi, około 500 m na północny zachód od grodziska w Mierczycach.

Opis stanowiska:

Wielofazowe cmentarzysko, którego przypuszczalny obszar archeolodzy oszacowali na 1,5 ha zawiera tzw. groby płaskie, niewidoczne na powierzchni gruntu, w których zmarli zostali pochowani w obrządku szkieletowym (inhumacja) i ciałopalnym (kremacja). Zmarli zostali wyposażeni głównie w naczynia i ozdoby.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko archeologiczne zostało odkryte w 1967 r., w czasie prac ziemnych związanych z budową silosu. Odkryto wówczas ludzki szkielet i gliniane naczynia. Zespół archeologów w składzie: Barbara Czerska, Tadeusz Kaletyn i Andrzej Kudła, niezwłocznie przystąpił do badań ratowniczych, które objęły swoim zasięgiem 1,3 ara czyli obszar inwestycji.

Wyeksplorowano 16 grobów szkieletowych, które zalegały na głębokości od 0,5 do 1,2 m. Jamy grobowe, prostokątne w rzucie z zaokrąglonymi narożami, miały wymiary 0,4 do 0,8 m x 1,65 do 1,95 m. Groby były usytuowane w linii północ-południe. Zwłoki zmarłych spoczywały w pozycji silnie skurczonej, na prawym boku, z głową skierowaną na południe, a twarzoczaszką na wschód. Zespół antropologów pod kierownictwem Brunona Miszkiewicza dokonał ekspertyzy szkieletów, z której wynikało, że 5 z nich należało do mężczyzn, 3 do kobiet. W wypadku pozostałych, w związku ze złym stanem zachowania, nie udało się określić płci. Wiek zamarłych oszacowano na od 7 do 50 lat. W 9 grobach odkryto wyposażenie, na które składały się naczynia: miski i kubki oraz ozdoby: paciorek bursztynowy, fragmenty brązowych bransolet, brązowe szpile i sztylet. Archeolodzy datują cmentarzysko na "rozwiniętą fazę kultury unietyckiej", co może oznaczać tzw. fazę klasyczną, której chronologię wyznacza się obecnie na podstawie metod radiowęglowych na okres ok. 1950-1700 lat p.n.e. Groby fazy unietyckiej zostały częściowo naruszone przez groby ciałopalne kultury łużyckiej. Badacze wyeksplorowali 17 takich pochówków, przy czym w 11 grobach prochy zmarłego były złożone w urnie (popielnicowe), a w 6 w jamie (bezpopielnicowe). W grobach znaleziono naczynia, zwykle po kilka, oprócz grobu nr 17, który zawierał aż 18 naczyń tzw. przystawek. W jednym z grobów oprócz naczyń odkryto brązowy nożyk sierpikowaty. Badacze datowali groby kultury łużyckiej ogólnie na III-V okres epoki brązu czyli 1300-700 lat p.n.e.

Archeolodzy odkryli również grób z późnego okresu lateńskiego, 150/100 p.n.e. do pocz. I w. n.e., ślady osadnictwa z okresu neolitu i III-V okresu epoki brązu. 

W związku z niewielkim zakresem badań ratowniczych zdeterminowanym zasięgiem inwestycji budowlanej, można przypuszczać, że zgodnie ze wstepnymi szacunkami archeologów obszar cmentarzyska wynosi nawet 1,5 ha. Wydaje się dość prawdopodobne, że znajdują się tam pochówki z okresu halsztackiego, które można byłoby wiązać z pierwszą fazą użytkową założenia obronnego na Zamkowej Górze .

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny(?)  

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 22-07-2020