Historia obiektu

Zasiedlenie miejsca znanego jako grodzisko w Kręsku miało co najmniej trzy fazy.

W późnym okresie wpływów rzymskich istniała w tym miejscu osada. Na tzw. podgrodziu archeolodzy odkryli pozostałości dwóch obiektów o nieznanej funkcji. W ich wypełniskach znaleziono fragmenty ceramiki z okresu wpływów rzymskich.

We wczesnym średniowieczu, w VIII-IX w., funkcjonowało tu założenie obronne. Na podgrodziu odkryto 14 obiektów z tego czasu. Według Henryka Pokory fosa była użytkowana współcześnie z obiektami wczesnośredniowiecznymi. Jeśli datowanie tej fazy jest właściwe to założenie obronne mogli wznieść  Trzebowianie.

W trakcie prac ratowniczych odnaleziono dobrze zachowane pale, stanowiące konstrukcję nośną mostu. Brak informacji odnośnie chronologii tej budowli.

W XIV wieku, wykorzystując zapewne relikty wcześniejszych umocnień, wzniesiono nowe założenie tzw. motte. Z dokumentów wiadomo, że od XIV w. właścicielami Kręska (Kranz) byli przedstawiciele dwóch rodzin – Reisenbergów i Hugwitzów, przy czym jako pierwszego znanego z imienia właściciela w 1342 r. wymieniono rycerza Hogera Prittwitz. Badania archeologiczne przeprowadzone na tzw. podgrodziu pozwalają przypuszczać, że nie było ono wówczas intensywnie użytkowane. Znaleziono tam tylko ułamki ceramiki z tego czasu. Nie stwierdzono żadnych konstrukcji stałych.

Relikty murowanych budowli odkryte na kopcu i podgrodziu pochodzą zapewne z późniejszych czasów, gdy funkcjonował tam folwark, widoczny na mapie z 1939 roku.

Założenie obronne zostało częściowo zniszczone w trakcie budowy drogi.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Pradoliny Wrocławskiej, na południowy wschód od centrum Brzegu Dolnego, na południe od dawnej wsi Kręsko (obecnie osiedle w Brzegu Dolnym), przy ul. Odrzańskiej, w pobliżu Odry.

Opis stanowiska:

Obiekt dwuczłonowy o wymiarach 203 x 95 m. W jego południowo-wschodniej części znajduje się kopiec na planie owalu o wymiarach u podstawy 43 x 49 m, na górze 26 x 30 m. Wysokość kopca wynosi 2,5 do 3 m. Od północnego zachodu przylega do niego tzw. podgrodzie na planie wieloboku o szerokościach 87 – 90 m. Między członami zachowała się częściowo fosa szerokości 11-12 m. Całe założenie otacza fosa zewnętrzna, której ślady są widoczne od północnego zachodu i południowego wschodu. Na kopcu i podgrodziu ujawniono pozostałości obiektów murowanych.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Grodzisko było badane powierzchniowo w 1930 przez Maxa Hellmicha. Kolejne badania powierzchniowe miały miejsce w latach: 1957 – Stanisław Siedlak,  1964 – Tadeusz Kaletyn i w 1991 r. w ramach poszukiwawczo-weryfikacyjnej akcji Archeologiczne Zdjęcie Polski – Andrzej Kosicki i Tadeusz Fercowicz. W 1980 r. Henryk Pokora podjął badania ratownicze. Przebadano 980 m kw. powierzchni na podgrodziu i w fosie.

W trakcie prac archeologicznych znaleziono ułamki naczyń glinianych i obiekty nieruchome, pozostałości konstrukcji mostu oraz relikty obiektów murowanych.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 21.04.2020 r.