osada, Narok
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Osada hutnicza w Naroku użytkowana i zamieszkiwana w pradziejach i średniowieczu, jest archeologicznym reliktem informującym współczesnych o prahistorii Śląska. Jest ważnym materialnym źródłem pomnażającym naszą wiedzę o starożytnym i średniowiecznym osadnictwie hutniczym na Ziemi Opolskiej rozwijającym się wzdłuż Prószkowskiego Potoku. Na stanowisku tym w dymarkach z rudy darniowej wytapiano „łupy” żelazne – półprodukty do wyrobu  przedmiotów żelaznych.

Usytuowanie i opis

Obiekt zlokalizowany jest na zachodniej terasie Prószkowskiego Potoku (Prószkowianki) dopływu Odry, na polach łagodnie opadających do koryta rzeki, przy południowo-wschodnim narożniku lasu, około 600 m na wschód od drogi gruntowej z Naroka do Karczowa. Na działce gruntowej nr 276/34.

Opis stanowiska: osada hutnicza położona jest na polach ornych rozciągających na lekko wyniesionej piaszczystej terasie opadającej do Prószkowskiego Potoku. Teren ten był nasycony rudą darniową niezbędną do wytopu żelaza w dymarkach. Relikty pradziejowej osady zalegają pod warstwą orną, a artefakty archeologiczne w postaci fragmentów naczyń glinianych oraz kawałków żużli żelaznych zostały odkryte na powierzchni pól. 

Historia

Stanowisko zostało odkryte podczas badań powierzchniowych w 1970 r. prowadzonych przez dr. Zbigniewa Bagniewskiego z Katedry Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego z grupą studentów. Oznaczono je literą E. Zostało ono zweryfikowane w 1983 r. podczas badań inwentaryzacyjnych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski przez zespół archeologów pod kierunkiem Ewy Matuszczyk z Muzeum Śląska Opolskiego. Rozpoznanie powierzchniowe stanowiska pozwala na stwierdzenie, że było ono użytkowane w pradziejach oraz w okresie wczesnośredniowiecznym.

Stan i wyniki badań archeologicznych

Stanowisko archeologiczne – osada hutnicza, zostało odkryte w 1970 r. przez Z. Bagniewskiego i K. Bykowskiego z Katedry Archeologii we Wrocławiu. Znaleźli oni kilkadziesiąt fragmentów ceramiki pradziejowej oraz „olbrzymią” ilość kawałków żużli żelaznych. W 1983 r. w ramach badań Archeologicznego Zdjęcia Polski powierzchniową penetrację pól przeprowadził zespół archeologów pod kierunkiem Ewy Matuszczyk. Na polach znaleźli oni kilka fragmentów naczyń glinianych oraz kawałki żużli. Na podstawie odkrytych zabytków K. Bykowski określił, że osada była użytkowana głównie w późnej fazie wczesnego średniowiecza (X-XIII w.). Odkryto także kilka ułamków ceramiki będącej śladem osadnictwa ludności kultury łużyckiej. Stanowisko niszczone jest głęboką orką.

Stanowisko położone jest na gruntach prywatnych. Teren ogólnie dostępny. 

Oprac. Krzysztof Spychała, NID OT Opole, 21.04.2020 r.

Bibliografia

  • Bagniewski Z., Wyniki badań powierzchniowych i weryfikacyjnych przeprowadzonych na terenie powiatu Niemodlin [w:] Terenowe Badania Archeologiczne na Opolszczyźnie Rok 1970, Opole 1970, s. 55 (jako Narok stanowisko E);
  • Macewicz K., Tomczak E., Wuszkan S., Konserwatorskie badania archeologiczne na terenie województwa opolskiego w latach 1970-1972 [w:] Opolski Rocznik Muzealny, t. VI, 1975, s. 183, poz. 165, (jako Narok stanowisko E);
  • Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, Opole 1977, s.326-327 (jako Narok stanowisko E);
  • Holc E., Matuszczyk E., Spychała K., Obszar 88-36 [w:] Opolski Informator Konserwatorski 1987, Opole 1987, s. 82 -83, poz. 20; 
  • Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu: 
    •  teczka rejestru nr A-340/72; 
    •  Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Narok nr 3, AZP 40/88-36; 
    •  zbiór zabytków i księga inwentarzowa.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: osada
  • Chronologia: Pradzieje, kultura łużycka
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Narok
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. opolski, gmina Dąbrowa
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy