Historia

Kamienica przy rynku (Marktplatz 20) została zbudowana najprawdopodobniej na przełomie XVIII i XIX stulecia. Posadowiono ją na piwnicach wcześniejszej zabudowy rynkowej, która spłonęła w wielkim pożarze miasta w 1718 roku. Udokumentowanymi dziewiętnastowiecznymi właścicielami domu byli przede wszystkim kupcy, wykorzystujący przyziemie kamienicy na swoje biura, składy i sklepy: w 1853 roku kupiec i bursztynnik W. Mielke, w latach 1864-1868 Gustav Koepke, prowadzący sklep kolonialny, po nim w latach 1869-1885 Ernst Reinholtz właściciel sklepu kolonialnego i winiarni, a w latach 1891-1930 dwa pokolenia rodziny Wagnerów, trudniących się handlem towarami kolonialnymi i delikatesowymi. Od 1934 roku do 1938 roku odnotowano kolejno dwie właścicielki kamienicy. Lokal po prawej zajmował sklep jubilerski z zakładem zegarmistrzowskim W. Schuebnera, a po lewej sklep z odzieżą szytą na miarę Paula Dobratza. Akta policji budowlanej odnotowały w 1873 roku powiększenie sklepu kosztem korytarza, a w 1890 roku kolejną przebudowę wnętrza, która skutkowała przeniesieniem winiarni na tyły budynku i powstaniem bocznego wejścia w elewacji północnej. Wówczas też w elewacji frontowej wprowadzono zachowane do dziś rozwiązanie z dwudrzwiowym wejściem na osi. W 1905 roku w kamienicy założono instalację wodno-kanalizacyjną, a w 1911 roku gazową. W 1934 roku zaadaptowano poddasze na cele mieszkalne. W marcu 1945 roku kamienica ocalała z pożaru miasta. Na podstawie zachowanej od 1873 roku ikonografii nie odnotowano zmian w bryle budynku.

Opis

Kamienica usytuowana szczytowo na skraju zachodniej pierzei rynkowej, u wylotu ul. Bema. Od południa graniczy ze zwartą zabudową, od północy przylega do niej jednokondygnacyjny, nadwieszony łącznik z bramą w przyziemiu. Obiekt barokowy z klasycystycznymi elementami w wystroju elewacji. Budynek zbudowany na rzucie wydłużonego prostokąta, trójtraktowy. W trakcie frontowym znajduje się jednoprzestrzenny sklep, a w trakcie tylnym klatka schodowa i wejście do mieszkalnej części budynku. Bryła zwarta, podpiwniczona, dwukondygnacyjna, z wysokim dachem mansardowym mieszczącym poziom mieszkalny i strych. Budynek ceglany, detal elewacyjny wykonany w tynku, ściany piwnic ceglano-kamienne, ściany poddasza w konstrukcji ryglowej. Nad piwnicą umieszczono sklepienia ceglane krzyżowo-żebrowe i kolebkowe z lunetami, a w części nadziemnej – stropy drewniane, belkowe z podsufitką. Więźba dachowa drewniana o mieszanej konstrukcji wiązarów, dachy kryte dachówką karpiówką. Stolarka okienna jest drewniana, od frontu znajdują się okna ościeżnicowe, dwudzielne, czterokwaterowe, ze ślemieniem w połowie wysokości i dodatkowymi szczeblinami. Elewacja frontowa jest symetryczna, czteroosiowa i zwieńczona ściętym szczytem z łukowym naczółkiem. W przyziemiu widnieje pas dużych witryn z bliźniaczymi drzwiami pośrodku, flankowany lizenami i zamknięty od góry gładkim fryzem ujętym gzymsami. W poziomie piętra oraz poddasza elewacja jest boniowana i artykułowana lizenami. Okna prostokątne, w osiach skrajnych poddasza owalne, wszystkie oprofilowane opaskami. Nad oknami piętra umieszczono dekoracyjne nadproża z fryzem rozetowym i gzymsem. Wieńczący fasadę naczółek jest bogato oprofilowany, a u jego podstawy widnieje fryz z ornamentem meandrowym. W polu naczółka umieszczono prostokątne, horyzontalne okienko zwieńczone festonem.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 16.10.2025 r.

Obiekt dostępny w ograniczonym stopniu, kamienica prywatna.