Historia

Istnienie rzeźby zostało odnotowane w protokole powizytacyjnym parafii Krasne z dnia 19 października 1783 roku, spisanego przez dziekana rzeszowskiego ks. Antoniego Kamińskiego. Z powstaniem kolumny związana jest postać Antoniego Skrzyńskiego herbu Zaręba, który po przejęciu Krasnego od Lubomirskich w drugiej połowie XVIII wieku miał wznieść figurę jako wotum dziękczynne za otrzymane łaski i przychylność patrona w powiększaniu majątku. Niektórzy przypisują powstanie figury fundacji Antoniego Lubomirskiego, który miał zwyczaj stawiania pomników swego patrona na granicach włości. Pewne jest, że pierwotnie postument postawiony był przy dawnym szlaku handlowym tzw. cesarskim gościńcu na granicy Krasnego i Wilkowyi. Władze austriackie po utracie przez Polskę niepodległości wytyczyły nowy trakt krakowsko-lwowski, co spowodowało, że figura zmieniła położenie względem głównej drogi i obecnie jest ustawiona do niej tyłem. Z pomnikiem związana jest legenda o tzw. wędrującej figurze, rzekomo przesuwającej się nieznacznie każdego roku w stronę gościńca. Zgodnie z przekazem, koniec świata nastąpi wtedy, gdy figura dotrze na swoje docelowe miejsce i nie będzie już skierowana tyłem do drogi. Analogiczny pomnik na kolumnie znajdował się w pobliskim Strażowie, jednak nie jest kompletny z powodu braku rzeźby.

Opis

Późnobarokowy pomnik kolumnowy św. Antoniego Padewskiego usytuowany jest w zachodniej części wsi tuż przy granicy z Rzeszowem. Zlokalizowany jest przy drodze gruntowej w odległości około 100 m na północ od drogi krajowej nr 94, na niezabudowanej parceli gruntowej, stanowiącej własność prywatną. Miejsce lokalizacji rzeźby to lekka wyniosłość terenu (231 m n.p.m) zwana św. Antonim. Pomnik ma formę pełnoplastycznej rzeźby osadzonej na szczycie wysokiej kolumny, wspartej na prostopadłościennym cokole o łącznej wysokości ok. 11 m. Graniasty cokół wyodrębniony profilowanym gzymsem urozmaicają po bokach prostokątne płyciny. Wsparta na cokole kolumna prezentuje cechy stylu toskańskiego: gładki trzon z entasis, pozbawiony dekoracji kapitel i prosta baza. Postać świętego przedstawiona jest w lekkim kontrapoście, z twarzą skierowaną w stronę północną. Ubrany w habit franciszkański przepasany cingulum, w dłoni trzyma książkę, na której siedzi Dzieciątko Jezus z kamienną kulą ziemską i krzyżem w ręku. Nad głowami świętych unoszą się metalowe aureole. Szaty świętego układają się w miękkie fałdy. Cokół i kolumna murowane z cegły i otynkowane, rzeźba świętego Antoniego kamienna. W bezpośrednim otoczeniu pomnika od strony wschodniej rosną dwie lipy. 

Rzeźba dostępna z zewnątrz bez ograniczeń. Brak udogodnień dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Oprac. Alicja Kuśta, OT NID w Rzeszowie, 12-11-2025.