plebania „stara” przy kościele parafialnym pw. Św. Bartłomieja Apostoła, Osieck
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

plebania „stara” przy kościele parafialnym pw. Św. Bartłomieja Apostoła

Osieck

photo

Plebania, jako najstarszy obiekt zespołu kościelnego o wielowiekowej ciągłości zabudowy, jest obiektem o istotnym znaczeniu dla historii miasta.  Budynek należy do zanikających obecnie zabytków architektury drewnianej, które przez stulecia tworzyły  krajobraz kulturowy Mazowsza.

Historia

Dokumenty archiwalne poświadczają istnienie „budynków plebanijnych” w Osiecku – parafii erygowanej w XIII w. – już w końcu XVIII w. Budynek starej plebani wzniesiony został w 1897 r. przez proboszcza ks. Andrzeja Olszewskiego, po rozbiórce poprzedniego będącego w złym stanie technicznym. 

Opis

Drewniana plebania usytuowana jest w nieznacznym oddaleniu od kościoła, na północny wschód od świątyni, kalenicą do ul. Kościelnej, po jej północnej stronie. Przed budynkiem znajduje się gęsto zadrzewiony i ogrodzony metalowym płotem teren podjazdu. Od strony północnej budynek sąsiaduje z zabudowaniami gospodarczymi oraz nową plebanią. 

Wykonana została na fundamencie kamienno-ceglanym spojonym zaprawą cementowo-wapienną, w zrębowej konstrukcji ścian, od zewnątrz ozdobnie oszalowanymi deskami, od wewnątrz otynkowanymi i malowanymi. Podłużna wewnętrzna ściana konstrukcyjna (z systemem kominowym) wymurowana z cegły pełnej, tynkowana i malowana. Nad pomieszczeniem piwnicy sklepienie ceglane kolebkowe, strop parteru drewniany, belkowy, zamknięty, tynkowany i malowany. Więźba dachowana drewniana, jętkowa, stolcowa, o dwóch ramach kozłowych stanowiących usztywnienie podłużne oraz powiązanej z nimi za pomocą zastrzałów ściance kolankowej, pokryta blachą ocynkowaną oraz eternitem. W piwnicy podłoga cementowa i ziemna, w pomieszczeniach, drewniana, deskowa, na legarach. Schody zewnętrzne wykonane z bloków granitowych, jednobiegowe, wewnętrzne wiodące na poddasze drewniane, jednobiegowe, zabiegowe, do piwnicy murowane, jednobiegowe. Okna drewniane, jedno- i dwuskrzydłowe, z zewnętrznymi ramowo-płycinowymi, profilowanymi okiennicami. Drzwi jedno- i dwuskrzydłowe, ramowo-płycinowe, z częściowo przeszklonymi płycinami. 

Budynek wzniesiony został na rzucie wydłużonego prostokąta, z niewielkimi ryzalitami w części południowej. Układ wnętrz jest narożnie dwuipółtraktowy, siedmioosiowy, o układzie dośrodkowym, z centralną nieprzechodnią sienią. Wejście główne od strony południowej poprzedzone gankiem, w elewacji północnej asymetrycznie umieszczony taras. Budynek jednokondygnacyjny, częściowo podpiwniczony, nakryty dachem dwuspadowym z wydatnymi okapami. Ganek nakryty daszkiem dwuspadowym, taras z ażurowym zadaszeniem wspartym na czterech słupach, nakryty daszkiem pulpitowym sięgającym okapu. Elewacje kalenicowe siedmioosiowe, symetryczne, szczytowe dwuosiowe, symetryczne (wschodnia ze  z otworem drzwiowym poprzedzonym kamiennymi schodami. Wszystkie bogato zdobione dekoracją wykonaną z drewnianych elementów „laubzegowanych” o formie głównie geometrycznej. Ganek południowy posiada przeszklenie pomiędzy słupami konstrukcyjnymi wspierającym trójkątny szczyt z ozdobnym deskowaniem o układzie skośnym oraz ujętą dekoracją w formie akantu tablicą fundacyjną z napisem XAO R. 1897. 

Obiekt dostępny po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Osiecku.

Oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 30.12.2019 r.

Biblioteka

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, tzw. biała: Plebania w zespole kościoła parafialnego, oprac. Maciej Warchoł 2005.
  • E. Matyska, Jubileusz 700-lecia rzymskokatolickiej parafii Osiek, Ząbki 1997.
  • B. Strzeżysz, Dzieje Osiecka, Osieck 2001. 
     

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1897 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna 4, Osieck
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. otwocki, gmina Osieck
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy