Historia

Linia kolejowa do Kościerzyny powstała w 1885 roku. Stanowiła boczne odgałęzienie ze stacji Pszczółki, która znajdowała się na głównej trasie kolejowej Gdańsk-Tczew. Na początku XX wieku Kościerzyna otrzymała połączenie kolejowe z Bytowem, Chojnicami i Kartuzami, w związku z czym urosła do rangi regionalnego węzła. Około 1900 roku wzniesiono budynek dworcowy (w latach 1909-1912 częściowo przebudowany), magazyn towarowy i parowozownię. W okresie międzywojennym Kościerzyna znalazła się na trasie budowanej w latach 1926-33 polskiej magistrali węglowej z Górnego Śląska do Gdyni. W związku z tym dworzec częściowo przekształcono i zmodernizowano, między innymi w latach 1928-29 zbudowano nową parowozownię i kilka obiektów pomocniczych. W latach 70. XX wieku w budynku dworca i magazynie przebudowano wnętrza oraz otynkowano elewacje, pozbawiając je większości dekoracji snycerskiej. W budynku dworca z oryginalnych elementów zachowała się między innymi część stolarki okiennej i drzwiowej, klatka schodowa oraz hall kasowy z pełnym wystrojem. Zabudowania dworca kolejowego były przez pewien czas nieużytkowane. W 2018 roku dokonano kompleksowej rewitalizacji budynku dworca, wiaty peronowej i magazynu, a także adaptacji części budynku dworca na cele biurowe. Rewitalizacja ta została doceniona przez konserwatorów zabytków i otrzymała nagrodę w konkursie Zabytek Zadbany w roku 2019 w kategorii „adaptacja obiektów zabytkowych”.

Opis

W skład zespołu wchodzi budynek dworcowy z wiatą peronową, magazyn towarowy z rampą oraz budynek szaletu. Budynek dworcowy stanowi dominantę kompozycyjną zespołu. Jest obiektem murowanym, dwukondygnacyjnym, złożonym z korpusu głównego i nieco niższego skrzydła północnego, krytych odrębnymi dachami dwuspadowymi. Elewacje są ceglane, z dekoracyjnym układem tynkowanych płycin, ozdobną snycerką szczytów oraz bogato profilowanymi konsolami wspierającymi okap dachu. Wiata peronowa ma formę dachu pulpitowego, wspartego na drewnianych słupach. Między wiatą a dworcem znajdują się przeszklone świetliki, doświetlające elewację i wnętrze budowli. Zachowała się część oryginalnej stolarki okiennej i drzwiowej (pozostałe zostały zrekonstruowane) oraz elementy wystroju i wyposażenia budynku, m. in. szyld, drewniana tablica rozkładu jazdy, metalowy maszt na flagę (częściowo zrekonstruowane w oparciu o materiały archiwalne) i syrena alarmowa na dachu. W hallu m. in. oryginalna, ceramiczna posadzka i okładziny ścienne. Magazyn towarowy i szalet są obiektami o prostych, bezstylowych formach.

Oprac. Beata Dygulska, OT NID w Gdańsku, 17.02.2025 r.