Historia

Kwidzyn, jako ważny ośrodek administracyjny powstałej w 1773 roku prowincji Prusy Zachodnie, po reformach z początku XIX wieku stał się siedzibą jednego z dwóch obwodów rejencyjnych (Regierungsbezirk). Budynek przy ul. Warszawskiej 18 należał do administracji niższego szczebla i był siedzibą starostwa kwidzyńskiego powiatu ziemskiego. Obiekt wzniesiono pod koniec XVIII wieku. Od 1864 roku mieściła się w nim Miejska Kasa Oszczędności, a następnie – od końca I wojny światowej do 1945 roku – pełnił funkcję rezydencji burmistrza. W okresie powojennym był siedzibą różnych instytucji, m.in. Miejskiego Ośrodka Kultury i Telewizji Kablowej, a w jego piwnicach mieścił się schron oraz magazyn Obrony Cywilnej. W 1995 roku budynek dawnego starostwa, wraz z przynależną działką, został wpisany do rejestru zabytków województwa elbląskiego. Nie uchroniło go to jednak przed degradacją i zaniedbaniem wynikającymi z wieloletniego braku użytkownika. W latach 2016-2017 obiekt gruntownie wyremontowano i zaadaptowano na potrzeby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – przewidziano w nim siedzibę stowarzyszenia oraz pomieszczenia muzealne, w tym odtworzenie schronu z lat 70. XX wieku.

Opis

Budynek znajduje się w północno-wschodniej części miasta i jest usytuowany kalenicowo po południowej stronie ulicy Warszawskiej, w bliskim sąsiedztwie linii kolejowej. Obiekt klasycystyczny, wzniesiony na rzucie prostokąta, z kolumnowym portykiem od frontu i werandą od tyłu. Od południowego wschodu, za pośrednictwem łącznika, przylega do niego dziewiętnastowieczna oficyna. Układ budynku jest dwutraktowy, z sienią na osi wejścia głównego oraz niewielkim korytarzem od wschodu, na osi wzdłużnej. Bryła jednokondygnacyjna, podpiwniczona, z użytkowym poddaszem. Ściana zachodnia została wsparta czterema przyporami. Całość nakryto dachem dwuspadowym z naczółkami. Budynek ceglany, na kamiennym cokole, o tynkowanych elewacjach. Kolumny portyku oraz stropy wykonano z drewna. W piwnicach znajdują się sklepienia odcinkowe na gurtach. W jednym z pomieszczeń tylnego traktu zastosowano sklepienie wsparte na wtórnie użytym sześciobocznym kamiennym słupie. Dach pokrywa ceramiczna dachówka karpiówka. Elewacja frontowa jest boniowana i siedmioosiowa, z czterokolumnowym portykiem na osi. Kolumny portyku są doryckie, kanelowane. Na fryzie belkowania znajduje się reliefowy, polichromowany motyw wieńców laurowych. Tympanon został obwiedziony wydatnym profilowanym gzymsem. W obrębie portyku umieszczono wgłębny podcień. We wnętrzu znajdują się częściowo zachowana stolarka drzwiowa – drzwi dwuskrzydłowe, o konstrukcji płycinowo-ramowej – oraz drewniane jednobiegowe schody z dekoracyjnie opracowanymi słupkami.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 05.06.2025 r.

Zabytek dostępny. Istnieje możliwość zwiedzania piwnic po wcześniejszym uzgodnieniu ze Stowarzyszeniem GWARD