Historia

Świątynia wzniesiona dla zakonu franciszkanów, sprowadzonych do Lwówka w 1248 roku dzięki fundacji księcia Henryka II Pobożnego. Była wzmiankowana w 1264 roku (list odpustowy na budowę świątyni kamiennej) oraz w 1285 roku. Pierwotny kościół jednonawowy, wzniesiony w latach 60. i 80. XIII wieku został w 2. połowie XV wieku rozbudowany o nawy boczne (południową – około 1460 roku oraz północną – około 1500 roku). Na przełomie XV/XVI wieku przy współudziale Konrada Pfluegera ze Zgorzelca dobudowano od północy okazałą kaplicę rodu Talkenbergów. Od 1543 do 1652 roku kościół służył ewangelikom, stanowiącym większość mieszkańców Lwówka. W 1644 roku zawaleniu uległy sklepienia dwóch zachodnich przęseł nawy głównej, które odbudowano podczas trwającej do 1652 roku restauracji świątyni. Po kasacie klasztoru w 1810 roku kościół zamieniony został na arsenał, a następnie spichlerz. W celu dostosowania do nowej funkcji został podzielony stropem na dwa poziomy około 1885 roku. W 1899 roku w kościele ulokowano muzeum regionalne. Po 1945 roku w jego murach funkcjonował magazyn sprzętu rolniczego oraz materiałów budowlanych. W latach 1975-1977 przeprowadzono w nim prace konserwacyjne. Remontowany w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, został ponownie konsekrowany w 2000 roku.

Opis

Kościół usytuowany jest w południowej części centrum miasta, we wschodniej pierzei ulicy. Jest to trójnawowa, bezwieżowa, murowana z kamienia świątynia w układzie halowym, od południa zwarta z budynkiem klasztoru. Jej szeroki, pięcioprzęsłowy korpus na planie prostokąta zwieńczony został wysokim dachem naczółkowym z sygnaturką. Wydłużone, dwuprzęsłowe i prosto zakończone prezbiterium nakryto dwuspadowo. Elewacje z piaskowcowych ciosów opięte zostały przyporami, między którymi przepruto obszerne, zamknięte ostrołucznie okna, wypełnione maswerkami. We wtórnie otynkowanej fasadzie, znajdującej się od strony zachodniej, osadzony został barokowy portal. Pośrodku północnej elewacji korpusu znalazł się poprzedzony otwartą kruchtą gotycki portal wejścia bocznego, w którego w tympanonie wmurowano płaskorzeźbę ze sceną Ukrzyżowania, a powyżej niego herb cechu piekarzy, przeniesiony z rynkowych ław chlebowych. Wschodnie zamknięcie kaplicy otrzymało dwa kamienne, kotarowe obramienia otworów z przecinającymi się laskowaniami. Wnętrze kościoła nakryto wspartymi na wielobocznych filarach sklepieniami gwiaździstymi i sieciowymi, a w partii prezbiterium – krzyżowo-żebrowymi. W zachodnim przęśle nawy głównej znalazła się empora organowa, wsparta na kolebie z lunetami i oddzielona od wnętrza arkadą o spłaszczonym łuku. Na zachodniej ścianie nawy południowej przetrwały pozostałości gotyckiej polichromii z przedstawieniem Chrystusa w mandorli, a na południowej ścianie nawy głównej (pod środkową arkadą) – relikty polichromowanej piętnastowiecznej inskrypcji z nieczytelną datą. W otaczający świątynię niski mur kamienny w pocz. obecnego stulecia wbudowano płyty nagrobne i epitafijne oraz ich pozostałości, tworząc lapidarium.

Kościół dostępny z zewnątrz bez ograniczeń. Wnętrze kościoła otwarte w godzinach nabożeństw. Informacja w parafii.

Oprac. Piotr Roczek, OT NID we Wrocławiu, 27.11.2018 r.