Historia

W drugiej połowie XIX wieku las, znajdujący się w północnej części Olsztyna, zaczęto przekształcać, nadając mu charakter parkowy. W ten sposób powstał największy w Olsztynie, ulegający ciągłym przemianom i do dziś istniejący teren zieleni rekreacyjnej – Las Miejski (niem. Stadwald). W jego wschodniej części, w okolicy jeziorka Mummel, funkcjonowała restauracja zwana Jakubowem (niem. Jacobsberg). Do rozwoju tego leśno-parkowego kompleksu rekreacyjnego przyczyniła się działalność Towarzystwa Upiększania Miasta oraz ppłk Lentz. Obiekt ten cieszył się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, która wzrosła jeszcze w związku z organizowaniem przez Olsztyn w roku 1910 wystawy przemysłowej. Jej otwarcie poprzedziły zakrojone na szeroką skalę przygotowania: doprowadzono wodociąg i kanalizację, wprowadzono zieleń komponowaną, część drzew usunięto, a wiele nowych posadzono, wprowadzając także pielęgnowaną zieleń niską, utwardzono alejki, wybudowano „zdrój” (fontannę). Wybudowano także nową restaurację zwaną Nowe Jakubowo (Neu Jacobsberg), co sprawiło, iż poprzednią zaczęto określać Alt Jacobsberg czyli Stare Jakubowo. W jej sąsiedztwie stanął Pawilon Muzyczny, teren pomiędzy restauracją a jeziorem przekształcono nadając mu formę tarasów. Na potrzeby wystawy postawiono zespół pawilonów między innymi Halę Sztuki, Halę Rolnictwa i Halę Maszyn. Przestrzeń pomiędzy pawilonami wypełniały tereny zieleni komponowanej z elementami małej architektury alejkami, trejażami, ławkami i fontannami. Aby przyciągnąć zwiedzających, organizowano atrakcje dodatkowe takie, jak: pokazy lotnicze, loty balonem, występy akrobatów, kinematograf, a na Łynie została otworzona specjalna stacja łodzi.

Większość pawilonów została rozebrana tuż po zakończeniu wystawy, niektóre dopiero kilka lat później. Teren wystawy został zaadaptowany jako park miejski („Stadpark” to niemiecka nazwa tego miejsca, pojawiąjąca się na archiwalnych mapach). W 1928 roku odsłonięto w parku pomnik plebiscytowy (upamiętniający wyniki plebiscytu z roku 1920), przy tej okazji całemu założeniu nadano układ osiowy. Uregulowano także brzegi położonego na osi Stawu Browarnego, a z obu jego stron urządzono i obsadzono roślinami ciągi spacerowe, powiększając w ten sposób park Jakubowo o część południową. W roku 1945 pomnik plebiscytowy został wysadzony przez żołnierzy Armii Czerwonej, także w tym czasie został spalony budynek restauracji Nowe Jakubowo. W roku 1950, z wykorzystaniem zachowanych murów, odbudowano go w nieco zmienionej formie. W roku 1972, w miejscu wysadzonego pomnika plebiscytowego, stanął nowy autorstwa Bolesława Marschalla, opatrzony inskrypcją „Bohaterom Walki o Wyzwolenie Narodowe i Społeczne Warmii i Mazur”. W latach 70. XX wieku, w południowym krańcu parku, postawiono niewielką fontannę „Pingwiny” autorstwa Huberta Maciejczyka. W północnej części parku urządzono plac zabaw dla dzieci, w Stawie Browarnym zamontowano fontannę. W ostatnich latach (2014 – 2020) w parku prowadzono prace renowacyjne, między innymi wymieniono nawierzchnie ścieżek, ławki, oświetlenie, urządzenia na placu zabaw, zamontowano urządzenia siłowni zewnętrznej, prowadzono prace pielęgnacyjne przy zieleni i wprowadzono nowe nasadzenia.

Oprac. Ewa Krasińska, OT NID w Olsztynie, 31.07.2025 r.