Historia

Pierwszy drewniany kościół pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i świętego Jerzego ufundował w 1444 roku Świętosław Goliasz z Łęgu, marszałek książęcy. Kolejny kościół ufundował w latach 1699-1706 Stanisław Antoni Szczuka, podkanclerz Wielkiego Księstwa Litewskiego. Była to budowla drewniana, kryta gontem, wyposażona w trzy ołtarze. Z wizytacji przeprowadzonej w 1931 roku wynika, że drewniany kościół spalił się w 1909 roku, podczas wielkiego pożaru przeniesionego z zabudowań dworskich. Ówczesnym właścicielem majątku w Słuczu był Józef Choynowski (1848-1928). Unowocześnił on gospodarstwo budując: cegielnię, gorzelnię, tartak i budynki folwarczne, a w 1894 roku nowy dwór. To zapewne z cegielni Choynowskiego pobierano materiał do budowy nowego kościoła.   

Obecny murowany z cegły kościół powstał staraniem księdza Ignacego Nowakowskiego w latach 1909-1911. W 1944 roku Niemcy wysadzili wieżę kościoła, której nigdy nie odbudowano. W 1960 roku został konsekrowany ołtarz główny przez biskupa pomocniczego Aleksandra Mościckiego. Kościół został wpisany do rejestru zabytków w 1981 roku. W latach 2006-2011 przeprowadzono następujące prace: wymieniono instalację nagłośnieniową i elektryczną, położono pokrycie dachowe z blachy miedzianej, pomalowano wnętrze świątyni. W 2012 roku wymieniono główne drzwi kościoła. W tym też roku wyposażono kościół w dwa ołtarze boczne ze stylizowanym neogotyckim detalem. W 2013 roku wstawiono aluminiowe okna zewnętrzne. Pod koniec 2013 roku wyremontowano i oddano do użytku czternastogłosowe organy piszczałkowe. W latach 2015-2016 położono posadzkę z granitowych płyt polerowanych.   

Opis    

Kościół usytuowany jest w centralnej części wsi, fasadą skierowana na północ, na dawnym cmentarzu przykościelnym. Ogrodzony a trzech stron murem z kamienia polnego. Od fontu parkan z ceglanych słupów, pomiędzy którymi umocowano ażurowe metalowe przęsła. Brama główna jest trójosiowa. Słupy ogrodzeniowe i bramne nakryte są ostrosłupowymi daszkami opiętymi szczycikami. 

Kościół zbudowany z czerwonej cegły ozdobionym detalem inspirowanym stylem romańskim i gotyckim, na podmurówce z granitowych ciosów. Korpus nawowy założony na rzucie prostokąta, z węższym i niższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, obudowanym zakrystiami i kruchtą. Bryła kościoła jest rozczłonkowana, złożona z trójnawowego, halowego korpusu głównego nakrytego dachem dwuspadowym. Od północy przylega czworoboczny masywny trzon wieży. Jest on ujęty przybudówkami czworobocznymi w przyziemiu, wyżej pięciobocznymi. Elewacja frontowa wieży oszkarpowana w narożach, z rozglifionym, półkoliście portalem, zwieńczonym wysokim szczytem. Pole wimpergi zdobione  ślepym maswerkiem w formie trójliścia. Nakryte dachem dwuspadowym zwieńczonym figurą Niepokalanej. Nad portalem umieszczona płycina z okrągłymi oknami i blendą. Powyżej wysoki szczyt z masywnymi sterczynami zwieńczonymi ostrosłupowymi daszkami opiętymi szczycikami. Elewacje świątyni zdobią: tynkowane i ceglane blendy o wykroju półkolistym, ozdobnie opracowane fryzy arkadkowe obiegające górne partie muru, gzyms kroksztynowe i kostkowe. Ściany przeprute są dużymi oknami w profilowanych, półkoliści zamkniętych obramieniach, pomiędzy którymi uskokowe szkarpy. 

Wewnątrz nawy i prezbiterium równej wysokości, przykryte są sklepieniem kolebkowym na gurtach, z dekoracyjnymi żebrami. Nawy wydzielone są parami filarów z pilastrami i służkami w narożach. Po obu stronach prezbiterium nad zakrystiami mieszczą się empory. Chór muzyczny otwarty na nawę półkolistą arkadą, został powiększony o balkon z pełną balustradą. trójdzielne maswerkowe okna osadzone zostały w obramieniach z ceglanych wałków. Pod oknami ozdobnie opracowane płyciny zakończone fryzem arkadowym. Wnętrze pokryte jest współczesną polichromią ornamentalną i figuralną. 

Kościół jest dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku, 18.08.2026 r.