Kościół par. pw. Św. Marii Magdaleny, Ścinawka Średnia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Św. Marii Magdaleny

Ścinawka Średnia

photo

Kościół par. pw. Św. Marii Magdaleny jest przykładem dobrze przemyślanej barokizacji średniowiecznej budowli, sprzyjającej formalnemu wzbogaceniu architektury i wprowadzeniu dodatkowych kultów.Kościół par. pw. Św. Marii Magdaleny jest przykładem dobrze przemyślanej barokizacji średniowiecznej budowli, sprzyjającej formalnemu wzbogaceniu architektury i wprowadzeniu dodatkowych kultów.

Historia

Ścinawka Średnia wykształcona z terytorium Ścinawki Górnej przed 1324 r., a tutejsza parafia erygowana przed r. 1360. W latach 1558-1623, w czasie reformacji kościół użytkowany przez ewangelików, po 1623 r. przejęty przez katolików i ponownie w 1639 r. erygowana w Ścinawce Średniej parafia rzymskokatolicka. Obecny gotycki kościół zbudowany zapewne w XV w. Zachowane z niego sklepione prezbiterium oraz wsch. szczyty prezbiterium i nawy zwieńczone kamiennymi krzyżami. Kościół rozbudowywany przez jezuitów w 1711 r. oraz w latach 1738–1739, w stylu łączącym elementy baroku wczesnego i dojrzałego. W trakcie pierwszej przebudowy wzniesiona przy prezbiterium dwukondygnacjowa przybudówka z zakrystią i oratorium, nakryta wraz z prezbiterium wspólną połacią dachu. W trakcie drugiej przebudowy rozebrana nawa, za wyjątkiem jej wsch. ściany szczytowej. Zbudowana nawa nowa, połączona z kaplicami Św. Franciszka Ksawerego i Najświętszej Marii Panny, tworzącymi pseudotransept. Wzniesiona też przybudówka we frontowej elewacji kościoła. Wykonany w stylu dojrzałego baroku nowy wystrój elewacji i wnętrz, w tym m.in. iluzjonistyczna polichromia sklepień obu kaplic (ok. 1740). Polichromia zrealizowana przez malarza Johanna Franza Hoffmanna (†1766), czynnego na Śląsku i w Czechach, także autora polichromii kaplicy dworskiej w Ścinawce Górnej-Sarnach. W 1767 r. chór muzyczny powiększony i przebudowany w stylu rokoka. W 2 poł. XVIII w. wykonane freski w plafonach na podłuczach łuku tęczowego i arkad obu kaplic. W 1859 r. freski w kaplicach przemalowane przez malarza Richtera ze Słupca. Ostatnia przebudowa kościoła przeprowadzona w latach osiemdziesiątych XIX w. Wówczas przebudowane okna nawy oraz przybudówka przy elewacji frontowej kościoła. Przebudowa przeprowadzona w stylu historyzmu. Polichromia o treści religijnej uzupełniona polichromią dekoracyjną w stylu neobaroku oraz architektoniczną o zgeometryzowanych formach.

Opis

Kościół pw. Św. Marii Magdaleny orientowany, murowany, z piaskowca, tynkowany. Prezbiterium wyodrębnione, dwuprzęsłowe, zamknięte prosto, z przyporami. Boczne elewacje prezbiterium zwieńczone profilowanym gzymsem koronującym. Szczyt prezbiterium późnogotycki, trójkątny, oprawiony ciosami kamienia, zwieńczony kamiennym krzyżem. Wnętrze prezbiterium nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym z masywnymi, nisko schodzącymi, żebrami. Nawa otwarta łukami pełnymi ku prezbiterium oraz ku dwóm przeciwległym kaplicom, pw. Św. Franciszka Ksawerego i Najświętszej Marii Panny, mającym zaokrąglone narożniki i tworzącym pseudotransept. Na dachu nawy umieszczona drewniana, masywna, ośmioboczna sygnaturka z cebulastym, jednoprześwitowym hełmem. Elewacje rozczłonkowane podziałem ramowym o obrysie płycin z dekoracyjnie zaokrąglonymi narożami. Wschodni szczyt nawy rozwiązany jak szczyt prezbiterium. Nawa nakryta stropem z fasetami. Nad kaplicami kapa czeska. Na sklepieniu pd. kaplicy mariackiej wyobrażona Immaculata i strącenie potępionego przez Michała Archanioła, a na podłuczu arkady kaplicy — plafony z przedstawieniami odnoszącymi się do Marii. Natomiast na sklepieniu pn. kaplicy przedstawione Apoteoza Św. Franciszka Ksawerego i Adoracja Trójcy Świętej, a na podłuczu arkady kaplicy — plafony z przedstawieniami dotyczącymi Św. Wincentego a Paulo. Na podłuczu łuku tęczowego zawarte przedstawienia odnoszące się do: Marii Magdaleny. Chór muzyczny z balustradą wykreśloną faliście, pełną, drewnianą, zdobioną motywem muszli, koguciego grzebienia, girland i lambrekinem. Wyposażenie kościoła złożone z: architektonicznego, późnobarokowego ołtarza głównego (2 poł. XVIII w., XIX w.), z dwóch, neoklasycystycznych, architektonicznych ołtarzy w kaplicach (ok. 1810), z późnobarokowo-rokokowej ambony (ok. 1750 lub 1793), z rokokowego prospektu organowego (1767) i z witraży w prezbiterium i w kaplicach (pocz. XX w., historyzm). Kościół pw. Św. Marii Magdaleny zlokalizowany na dawnym cmentarzu otoczonym kamiennym murem z XVIII w., w które wbudowane barokowy budynek bramny z lat 30. XVIII w. oraz brama z gotycką wimpergą z XIV lub XV w., z głową Św. Jana Chrzciciela.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Opr. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 01-07-2016 r.

Bibliografia

  • Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841.
  • Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz betreffend die Zeit von 1841–1946, Kirchlengen, Kreis Herford 1961, mps.
  • Braumühl C. E. von, Die Deckengemälde der Pfarrei Mittelsteine, Die Grafschaft Glatz, 16, 1921.
  • Hainke A., Die Grafschaft Glatz, Breslau 1941.
  • Heinzelmann P., Geschichte der evangelischen Kirche der Grafschaft Glatz, Glatz 1917.
  • Kögler J., Dokumentierte Beschreibung des in Wünschelburger District gelegenen Dorfes Mittelsteine aus ächten Quellen gesammelt [...], (1803), Vierteljahrschrift für Geschichte und Heimatkunde der Grafschaft Glatz, Bd. III, Habelschwerdt 1883/4.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. II, Breslau 1889.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 11, Góry Sowie, Warszawa 1995.
  • Zabytki sztuki w Polsce Śląsk, Warszawa 2006.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Ścinawka Średnia
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Radków - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy