Szkoda, bo kryty wysokim dachem gontowym z przesuwnicami obiekt stanowi wyjątkowo cenny przykład gotyckiego budownictwa sakralnego.

Historia

Parafia gruszowska powstała na przełomie XIII i XIV w., a pierwsze wzmianki pochodzą z lat 30. XIV w. Kościół dziś istniejący wzniesiono w 1 połowie XVI stulecia. Od strony północnej mieści się zakrystia i kaplica, którą dobudowano w XVIII w. Od południowej dobudowano w 1942 r. kruchtę. W 1793 r. przeprowadzono gruntowny remont kościoła. Polichromia odnowiona w 1846 r., w 1899 r. został przemalowana przez Marcelego Staśkiewicza, artystę z klasztoru OO. Cystersów w Szczyrzycu. Obecna wieża była wolnostojąca do 1919 r., potem dosunięto ją i związano z frontem kościoła. Hełm pochodzi z 1922 r.. 

Opis

Jednonawowy, z wydłużonym i wielobocznie zamkniętym prezbiterium oraz kwadratową wieżą od zachodu kościół jest świątynią późnogotycką, konstrukcji zrębowej krytą gontem i częściowo blachą (daszek wieży). Okna umieszczone tylko od południa. Dach jednokalenicowy. Nad nawą wieżyczka sygnaturki z hełmem z latarnią, obitym blachą. Wieża konstrukcji słupowej o pochyłych ścianach z nadwieszona izbicą; zdobi ją koronka wycinana w deskach szalunku. Drzwi wewnątrz kościoła oraz okna w prezbiterium są wycięte w "ośli grzbiet". Stropy w nawie z uskokami, wsparte na słupach, podobnie jak niewielki chór. Eklektyczny szafkowy, ołtarz główny, sprowadzono z Tyrolu pod koniec XIX w. Wykonany z  drewna cisowego ma w centrum figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem, po bokach dwóch figury świętych -  Filipa i Andrzeja Apostołów. Obraz przedstawiający Rozesłanie Apostołów autorstwa Mieczysława Krzyżaka wstawiono w 1963 r.. Ołtarze boczne pamiętają początki wieku XVII. W prawym obrazy św. Mikołaja i św. Erazma, w lewym obraz Matki Bożej - Śnieżnej. Kolejny ołtarz w kaplicy Pana Jezusa Ukrzyżowanego, gdzie ustawiono kopię najcenniejszego zabytku kościoła -  figurę Madonny z Dzieciątkiem z XIV w. Figura z drewna lipowego o wysokości 109 cm, datowana na lata 1370-1390, wzorowana była na Madonnie z klasztoru SS. Klarysek przy kościele św. Andrzeja w Krakowie. Rzeźba pierwotnie należała do ołtarza szafiastego i towarzyszyły jej postaci czterech świętych  dziewic. W 1616 r. umieszczono ją w nowym ołtarzu. Zachowały się jedynie skrzydła ołtarza zawieszone, po odnowieniu w 1957 r., na ścianach prezbiterium. Figurę Madonny z Dzieciątkiem przekazano do zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie. Do zabytków należą również: gotycki dzwon i krucyfiks oraz obrazy z XVII w.: Rozesłanie Apostołów, Chrystus Ukrzyżowany, Zdjęcie z Krzyża. Warto zwrócić uwagę na malowane stacje Drogi Krzyżowej z przełomu XVIII i XIX w. oraz neobarokową ambonę. Zabytkowe, drewniane ogrodzenie, przy którym nowa, wolnostojąca, izbicowa dzwonnica drewniana. Znalazł też miejsce ołtarz używany podczas większych uroczystości. 

Obiekt dostępny. Niedziele i święta - 8:00, 11:00, 15:00.

Klucze na plebanii. 

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie 20.03.2015 r.