Historia 

Pierwszy kościół p.w. Świętego Ducha powstał jako pamiątka pogromu Krzyżaków pod Grunwaldem. Ufundowało go rycerstwo sieradzkie w 1416 roku. Kasztelan sieradzki, Marcin Zaremba, sfinansował dodatkowo obok niego budowę szpitala dla biednych, do którego sprowadził braci zakonnych Miechowitów (Bożogrobców). Zakon ten specjalizował się w opiece nad biednymi i pielgrzymami. Placówka przeznaczona była dla biednych i chorych. Zarówno donatorzy, jak i Sieradzanie, dokonywali na rzecz szpitala licznych darowizn w postaci legatów i zapisów testamentowych. Szpital pełnił zarówno funkcję lecznicy, jak i przytułku. W zamian za opiekę, przebywające tam osoby modliły się w intencji darczyńców. Oba obiekty wzniesiono z drewna. Ulokowane zostały poza murami miejskimi, przy zbiegu ul. Warckiej i Sienkiewicza. Teren wkrótce zyskał nazwę Przedmieścia Św. Ducha (obecny rejon tzw. Starego szpitala). Otaczał je cmentarz. 

Świątynia była zapewne orientowana, zrealizowana na rzucie kwadratu, nawa z węższym prezbiterium od północy posiadała kruchtę. Całość wieńczył dach dwuspadowy z sygnaturką. Wnętrze przekrywał płaski strop. Znajdowały się tu trzy ołtarze. Nie było w nim chrzcielnicy, gdyż nie dokonywano tu sakramentów chrztu. W 1747 roku kościół uległ zniszczeniu w pożarze. W tym samym roku dokonano odbudowy, a w 1786 roku poddano go gruntownej renowacji. 

Przy kościele funkcjonował do 1824 roku cmentarz oraz drewniana dzwonnica. Zakonnicy opuścili Sieradz w 1850 roku. Budynki były już wówczas w niezbyt dobrym stanie. W 1852 roku kościół rozebrano i przeniesiono na cmentarz parafialny, funkcjonujący od około 1810 roku. Obecnie służy, jako kaplica cmentarna i w niektóre święta (jak Zielone Świątki) odbywają się tu nabożeństwa. 

Opis

Kościół znajduje się w centralnej części cmentarza parafialnego, w pobliżu głównego wejścia na teren nekropolii. Nie jest orientowany, prezbiterium zostało skierowane na północ. Budynek o konstrukcji zrębowej, posadowiony jest na fundamencie ceglanym, który otynkowano. Ściany obłożono szalunkiem, w partii przyziemia poziomym, wyżej pionowym. Obiekt składa się z dwóch połączonych brył. Szersza, zrealizowana na planie czworokąta, część nawowa łączy się z nieco niższym i węższym prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Całość wieńczą dwuspadowe dachy kryte gontem. W części nawy umieszczono sygnaturkę. Okna umieszczone są tylko w elewacji wschodniej. Wnętrze posiada płaski strop, nawę od prezbiterium oddziela belka tęczowa z krucyfiksem (XIX wiek). Chór muzyczny usytuowany został nad wejściem do świątyni, opiera się na dwóch słupach. Wyposażenie świątyni stanowi ołtarz i ambona z XIX wieku, wykonane w stylu barokowym.

Obiekt z zewnątrz dostępny przez cały rok, wnętrze możliwe do zwiedzania po uzgodnieniu z księdzem proboszczem.

Opr. Anna Michalska OT NID w Łodzi, 10.12.2024 r.