kościół parafialny pw. św. Teresy, Wołczyn
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół parafialny pw. św. Teresy

Wołczyn

photo

Dawny kościół gminy ewangelickiej, rozbudowany wg proj. Hansa Pölziga.

Historia

Drewniany kościół ewangelicki, zbudowany pod kon. XVI w., z późniejszą szkieletową wieżą, w l. 60. XVIII w. był już w złym stanie technicznym. Dlatego protestanci z inicjatywy pastora Georga Freitaga rozpoczęli zbiórkę środków na budowę nowej, tym razem murowanej świątyni. Gromadzenie materiału budowlanego, pochodzącego m.in. z rozbiórki ruiny zamku w Wołczynie, rozpoczęto w styczniu 1766 r., zaś w lipcu wmurowano kamień węgielny. Aby zachować ciągłość w sprawowaniu liturgii, prace budowlane zorganizowano w interesujący sposób: kamienne mury kościoła wznoszono wokół nadal użytkowanego drewnianego domu modlitwy. Rozebrano go dopiero kilka lat później. Pierwsze nabożeństwo w nowym kościele św. Barbary odprawiono 6 października 1771 roku. Miał on wówczas plan prostokąta, trójbocznie zamkniętego od wschodu. Od zach. nadal przylegała szkieletowa wieża z 1742 roku. Zastąpiono ją murowaną z cegły w 1834 roku. Jeszcze w XIX w. wokół kościoła znajdował się cmentarz czynny do 1810 roku.
Obecny kształt kościół zawdzięcza Hansowi Pölzigowi, który zaprojektował przebudowę części prezbiterialnej (1901). W l. 1928-1932 przeprowadzono kompleksowe prace remontowe w kościele. Powstały wówczas nowe, mansardowe dachy, a wieża zwieńczona została hełmem. Po II wojnie światowej kościół został jako filia przekazany parafii katolickiej i poświęcony św. Teresie. Przypuszczalnie po tej zmianie dotychczasowy barwny wystrój malarski wnętrz, znany ze zdjęć z okresu międzywojennego, został zamalowany. Ostatnia rozbudowa kościoła: o południowy aneks, miała miejsce w l. 90. XX wieku.

Opis

Kościół znajduje się w centrum miasta, na placu na płd. od Rynku. Otoczony jest kamiennym murem. Obecna forma budowli jest wynikiem wielu przekształceń. Do prostokątnej nawy od wsch. przylega węższe trójboczne, oszkarpowane prezbiterium z dwoma aneksami (1901). Po stronie zach. znajduje się kwadratowa wieża (1834) z aneksami, a od płn. i płd. niewielkie kwadratowe kruchty. Do płd. ściany nawy dostawiony jest podłużny aneks (kon. XX w.). Nawa i nieco niższe prezbiterium nakryte są dachami mansardowymi, a 5-kondygnacyjna wieża zwieńczona hełmem. Elewacje dzielone są pilastrami. W oknach – okrągłych w prezbiterium i zamkniętych łukiem w nawie – umieszczone są witraże. Wieża podzielona jest profilowanymi gzymsami na kondygnacje, na górnych mieszczą się dzwony i zegar.
Jednoprzestrzenna nawa oraz kruchty przesklepione jest kolebką, prezbiterium sferycznie. Wzdłuż nawy biegną drewniane empory połączone z chórem muzycznym. Skromny wystrój malarski pochodzi z 2 poł. XX wieku. Ołtarz główny powstał na pocz. XX w. z wykorzystaniem barokowych detali snycerskich. Na chórze muzycznym znajduje się rokokowy prospekt organowy.

Kościół jest użytkowany. Należy do Parafii Rzymskokatolickiej pw. NMP Niepokalanie Poczętej przy ul. Kościelnej 2 w Wołczynie.

Oprac. JS, OT NID w Opolu, 09-2015 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury i budownictwa, oprac. J. Szot, ROBiDZ w Opolu, 2008, Archiwum WUOZ w Opolu
  • Gawel H., Die Geschichte der Stadt Konstadt O/S im Rahmen der Geschichte der Konstädter Ländchens, Kreuzburg 1933
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. k: Powiat kluczborski, oprac. T. Chrzanowski, A. Ciechanowiecki, Warszawa 1966
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 4: Die Kunstdenkmäler des Reg.-Bezirks Oppeln, Tl. 1, Breslau 1890
  • Oblicza sztuki protestanckiej na Górnym Śląsku (katalog wystawy w Muzeum Śląskim w Katowicach), Katowice 1993
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, oprac. zbior., Warszawa 2006

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: przełom XVIII/XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Plac Wolności 1, Wołczyn
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kluczborski, gmina Wołczyn - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy