zespół kościoła filialnego pw. św. Stanisława, Zaręby Kościelne
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

zespół kościoła filialnego pw. św. Stanisława

Zaręby Kościelne

photo

Zespół kościoła parafialnego jest ważnym elementem mazowieckiego murowanego budownictwa sakralnego z kościołem zbudowanym w stylu neogotyckim na miejscu wcześniej istniejącego drewnianego kościoła, który uległ spaleniu. Elementem spajającym dawne i obecne założenie jest grobowa kaplica rodziny Budziszewskich powstała w 1861 r.

Usytuowanie i opis

Zespół kościelny usytuowany jest w północnej części wsi, po północnej stronie ul. Farnej pośród cmentarza kościelnego (z licznymi okazami drzew), otoczony murem z polnych kamieni oraz cegły ceramicznej, z metalową bramą od strony południowej. Od strony południowo-zachodniej, w pobliżu muru, usytuowana została murowana kaplica grobowa Budziszewskich. 
Kościół jest orientowany, wykonany z częściowo obrobionych bloków granitowych oraz cegły ceramicznej. Korpus na planie krzyża łacińskiego, z węższym od nawy trójbocznie zamkniętym prezbiterium, po obu stronach którego ulokowane zostały symetrycznie zakrystie. Od strony zachodniej w nawie wydzielona kruchta flankowana skarbczykiem oraz schodami na wieżę. Bryła rozczłonkowana złożona z partii korpusu z nawą główną, wieżą od frontu, prezbiterium niższym od nawy oraz wysuniętych na boki zakrystii. Dachy nad nawą i zakrystiami  dwuspadowe, nad prezbiterium czterospadowe, wszystkie kryte blachą. Hełm wieży ostrosłupowy na planie czworobocznym. Wewnątrz strop drewniany, belkowy od dołu oszalowany deskami. W prezbiterium sklepienie pseudokonchowe. Więźba dachowa jest drewniana, krokwiowa z wieszarami. Wnętrze typu halowego. Prezbiterium jednoprzęsłowe, węższe od nawy, wydzielone półkolistą arkadą wspartą na pilastrach, Chór muzyczny od strony zachodniej, rozpostarty płasko nad kruchtą. Wyposażenie wnętrza neogotyckie. W ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej Anielskiej z początku XVII w. 
Kościół otoczony jest cmentarzem kościelnym, na terenie którego  wyróżnia się murowana z cegły kaplica grobowa pochodząca z XIX wieku nakryta niskim dwuspadowym dachem o konstrukcji krokwiowej.

Historia

Pierwszy drewniany kościół we wsi powstał w 1430 r., natomiast parafia erygowana została dopiero w 1449 r. Świątynia uległa zniszczeniu na skutek pożaru w 1462 r., odbudowano ją w 1513 r. Na skutek starań Szymona Zaremby, sędziego ziemskiego sieradzkiego, w 1761 r. w Zarębach Kościelnych osadzeni zostali franciszkanie reformaci, którzy w latach 1765-1774 wznieśli kościół i klasztor. Po kaszcie zakonu w 1866 r. parafia została przeniesiona do istniejącego w miasteczku murowanego kościoła poreformackiego, zaś kościół drewniany uzyskał status filialnego. W 1881 r. doszczętnie strawił go pożar i na jego miejscu w latach 1882-1900 wzniesiono nową, tym razem murowaną świątynię w stylu neogotyckim. Wskutek zaniechania remontów kościół pozostawał zamknięty w latach 1966-1992. Staraniem proboszcza ks. Kazimierza Chodźki został on w latach 1992-1994 wyremontowany i przywrócony do użytkowania. Ostatni remont świątyni miał miejsce w 2007 r. (malowanie dachu wieży kościoła).

Obiekt dostępny podczas mszy oraz po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Somiance.

oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 27-04-2018 r.

Bibliografia

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa: Kościół filialny p.w. Św. Stanisława, Kostnica przy kościele parafialnym, VII 1986, Ogrodzenie kościoła fil, VII 1986, oprac. W. Boruch, VII 1986.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. IX, Woj. łomżyńskie, z. 2, Ciechanowiec, Zambrów, Warszawa 1986, s. 98.
  • Parafia Zaręby Kościelne: http://www.gimzareby.neostrada.pl/parafia.htm
  • Zaręby Kościelne. Neogotycki kościół filialny św. Stanisława Biskupa (1882-1900): http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/16020,zareby-koscielne-neogotycki-kosciol-filialny-sw--stanislawa-biskupa-(1882%E2%80%931900).html

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1861 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Brewki Zakościelne 22, Zaręby Kościelne
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. ostrowski, gmina Zaręby Kościelne
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy