Dom winiarski Weinschloß, ob. budynek mieszkalny - Zabytek.pl
Dom winiarski Weinschloß, ob. budynek mieszkalny
Adres
Zielona Góra, Piękna 20
Lokalizacja
woj. lubuskie,
pow. Zielona Góra,
gm. Zielona Góra
Historia
Budynek przy obecnej ul. Pięknej 20, historycznie znany jako „Weinschloß”, wzniesiono około 1820 roku na terenie dawnego rewiru winiarskiego „Hirten Berg” – jednego z kluczowych obszarów uprawy winorośli w okolicach Zielonej Góry. Pierwotnie obiekt nie miał charakteru mieszkalnego; służył celom gospodarczym, związanym z produkcją i magazynowaniem wina.
W połowie XIX wieku nieruchomość należała do restauratora Friedricha Liebscha (wzmiankowanego jako właściciel w 1865 roku). W 1883 roku ponad piwnicami leżakowymi funkcjonowało pomieszczenie z prasą winiarską. W tym samym czasie obiekt powiększono o murowaną przybudówkę z płaskim dachem, którą w 1886 roku zaadaptowano na salon. Wówczas parter budynku zyskał funkcję mieszkalną, a dotychczasową kuchnię i prasę przeniesiono do nowo wzniesionych zabudowań gospodarczych na zapleczu posesji.
Pod koniec XIX wieku (od 1898 roku) nowym właścicielem został kupiec Johannes Liebsch junior, a budynek zaczął pełnić funkcję gastronomiczno-restauracyjną. Na początku XX wieku posesja kilkukrotnie zmieniała gospodarzy. W 1902 roku należała do Louise Schulz, żony kolportera prasowego, a w latach 1906–1914 – kolejno do restauratorów Paula i Carla Lubochów. Istotny rozdział w historii obiektu zapisał w 1914 roku restaurator Artur Bautz, który otworzył tu winiarnię pod nazwą „Weinstube Weinschloß”.
Dwa lata później, w 1916 roku, nieruchomość nabyło przedsiębiorstwo włókiennicze Deutsche Wollenwaren-Manufaktur A.-G. Od tego momentu przeznaczenie budynku zasadniczo się zmieniło – przystosowano go na lokale dla pracowników zakładu. Tę funkcję mieszkalną obiekt zachował również po 1945 roku, gdy Zielona Góra znalazła się w granicach Polski. Do dziś budynek służy jako dom wielorodzinny, będąc fascynującym świadectwem przemian związanych z rozwojem zielonogórskiego winiarstwa oraz lokalnego przemysłu.
Opis
Budynek przy ul. Pięknej 20 to obiekt murowany z cegły, częściowo podpiwniczony, założony na rzucie prostokąta. Jego główną, dwukondygnacyjną bryłę nakryto wysokim dachem czterospadowym o charakterystycznej formie z falisto wygiętymi okapami, które stanowią najbardziej rozpoznawalny element architektury domu. Połacie pokrywa ceramiczna dachówka karpiówka układana w łuskę. Od strony północnej i zachodniej do korpusu przylegają parterowe przybudówki, będące efektem dawnych przekształceń funkcjonalnych.
Tynkowane elewacje charakteryzują się oszczędnym detalem w postaci gzymsów (międzykondygnacyjnego i okapowego) oraz lizen ujmujących naroża. Pod okapami rozmieszczono niewielkie otwory doświetlające poddasze, które ujęto w trójkątne blendy. Elewacja frontowa wyróżnia się regularną kompozycją z centralnie umieszczonym wejściem. Zamknięto je łukiem odcinkowym i ujęto w płytki pseudoryzalit zwieńczony gzymsem. W partii piętra symetrycznie rozmieszczono prostokątne okna podkreślające wertykalny rytm fasady. W portalu głównym przetrwała historyczna, ramowo-płycinowa stolarka drzwiowa.
Choć wnętrza zostały częściowo przekształcone na potrzeby mieszkań, w strukturze budynku zachowało się wiele elementów dawnego wyposażenia. W sieni uwagę zwraca ceramiczna posadzka w kontrastujących odcieniach szarości i czerni. Prowadzą stąd murowane schody do piwnic, zabezpieczone oryginalnymi drzwiami. Wyjątkowym świadectwem dawnej, winiarskiej funkcji obiektu są dwa metalowe uchwyty osadzone w pierwszym stopniu schodów, które służyły niegdyś do transportu beczek. W samych piwnicach, nakrytych sklepieniami kolebkowymi, przetrwały ceramiczne posadzki oraz zamontowane w stropach metalowe haki gospodarcze. Budynek przy ul. Pięknej 20 pozostaje niezwykle cennym pomnikiem zielonogórskich tradycji winiarskich oraz reliktem dawnego krajobrazu podmiejskich winnic.
Oprac. Karolina Idryjan, OT NID w Zielonej Górze, 09.2026 r.
Rodzaj: budynek mieszkalny
Materiał budowy:
ceglane
Styl obiektu: nieznany
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_08_BK.43670, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_08_BK.212783
Zobacz także w najbliższej okolicy
10 obiektów
-
Dodaj do ulubionych Przejdź do podstrony obiektu cmentarz żydowski
Opracowane przez NIDZielona GóraWrocławska 60acmentarz żydowski
10Pokaż wszystkie