kościół parafialny pw. św. Marcina, Swarzędz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół parafialny pw. św. Marcina

Swarzędz

photo

Rozbudowywany na przestrzeni wieków kościół parafialny pw. św. Marcina w Swarzędzu stanowi typowy przykład wielostylowej małomiasteczkowej wielkopolskiej murowanej architektury sakralnej o gotyckim rodowodzie.

Historia

Wieś Swarzędz po raz pierwszy wzmiankowana została jako Swarancz lub Swanrancz w 1366 roku jako własność Górków herbu Łodzia. W 1592 roku wieś przeszła na własność Mikołaja ze Srebrnej Góry, w następnych latach jej właścicielami byli Czarnkowscy herbu Nałęcz. 28 września 1638 roku z rąk swego ówczesnego właściciela — Zygmunta Grudzińskiego herbu Grzymała, wojewody inowrocławskiego i kaliskiego — Swarzędz uzyskał prawa miejskie jako miasto Grzymałów. Dokument lokacyjny na prawie magdeburskim został przez niego wystawiony na zamku w Kórniku, a następnie potwierdzony przez króla Władysława IV. Nazwa Grzymałów jednak nie została utrzymana. Od sąsiedniej wsi miasto przyjęło nazwę Swarzędz.
Pierwotny, drewniany kościół w Swarzędzu został w XVI w. zastąpiony świątynią murowaną wzniesioną nakładem Górków. W 1777 r. został odbudowany przez Teodora Rożmińskiego. 
W 1851 r. zbudowano wieżę kościoła. W latach 1894-1896 świątynia została rozbudowana staraniem księdza dziekana Dambeka o transept, zakrystię i kruchtę. W 1966 r. staraniem proboszcza ks. Bogdana Podhalańskiego wnętrze ozdobiono polichromią autorstwa Łucji i Józefa Oźminów wykonaną techniką al fresco.

Opis

Kościół parafialny pw. św. Marcina usytuowany jest na pn. zach. od głównego rynku Swarzędza. Jest świątynią orientowaną, murowaną z cegły w wątku gotyckim, jednonawową z niższym i węższym, zamkniętym półkoliście prezbiterium oraz transeptem, do którego ramion od zach. przylegają kruchty, a od wsch. — przybudówki. Od zach. do nawy przylega trójkondygnacyjna wieża zwieńczona na wolutowym cokole stożkowym hełmem z kulą i krzyżem. Kościół nakryty jest dachami dwuspadowymi, ramiona transeptu — trójspadowymi.
Wnętrze kościoła zamknięte jest w partii nawy stropem drewnianym, nad prezbiterium — sklepieniem hemisferycznym. Prezbiterium zostało wydzielone od nawy półkolistą tęczą. Ramiona transeptu otwierają się do nawy półkolistymi arkadami. W kościele mieszczą się kaplice Matki Boskiej Częstochowskiej oraz św. Józefa, będącego patronem specjalizującego się w stolarstwie miasta.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 25-09-2017 r.

Bibliografia

  • Janusz Tomala, Murowana architektura romańska i gotycka w Wielkopolsce, T. 1: Architektura sakralna, Kalisz 2007, s. 410.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 346-347.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Świętego Marcina 30, Swarzędz
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. poznański, gmina Swarzędz - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy