kościół ewangelicki, Kobyla Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół ewangelicki

Kobyla Góra

photo

Kościół ewangelicki w Kobylej Górze jest modelowym przykładem neogotyckiej protestanckiej świątyni wznoszonej według projektów typowych w ramach podjętej w 2. poł. XIX w. przez Cesarstwo Niemieckie nasilonej akcji germanizacyjnej realizowanej poprzez kolonizację zachodniej Wielkopolski osadnikami niemieckimi oraz walki z polskim Kościołem rzymsko-katolickim.

Historia

Kobyla Góra posiadała prawa miejskie od 1. ćw. XV wieku. Utraciła je w 1793 r. na skutek przyłączenia do królestwa pruskiego w wyniku drugiego rozbioru Rzeczpospolitej Polskiej.
Budowę kościoła ewangelickiego w Kobylej Górze rozpoczęto w związku z planowanym zwiększonym napływem i osiedlaniem na terenie Wielkopolski niemieckiej ludności wyznania ewangelickiego w ramach zorganizowanej przez Cesarstwo Niemieckie akcji germanizacyjnej na terenie okupowanej przez nie części Wielkopolski. Nie bez znaczenia pozostawała również prowadzona wówczas pod kierunkiem kanclerza Niemiec, Ottona von Bismarcka, walka z polskim Kościołem rzymsko-katolickim w ramach tzw. Kulturkampfu. 
W połowie XIX w. w Kobylej Górze mieszkało tylko 9 rodzin ewangelickich. W latach 80-tych XIX w. odnotowano w mieście 76 protestantów, natomiast na pocz. XX w. – już 190 mieszkańców tej konfesji. Do czasu budowy kościoła użytkowali oni kaplicę w miejscowej szkole ewangelickiej.
Kościół ewangelicki w Kobylej Górze został poświęcony 29 kwietnia 1894 roku przez generalnego superintendenta Hefiekiela. Uroczystość została uświetniona obecnością córki Wilhelma II, która na pamiątkę tego wydarzenia podarowała gminie ewangelickiej Biblię z dedykacją. 1 kwietnia 1895 w Kobylej Górze erygowano parafię ewangelicką. Pierwszym pastorem parafii został w 1896 roku Rudolf Niebisch, po rocznej ordynacji, dotychczasowy współpracownik pastora ostrzeszowskiego. Kościół ostatecznie ukończony został w 1897 roku. Koszty jego budowy łącznie z wieżą wyniosły 50 tysięcy marek. U schyłku XIX wieku parafia liczyła 1120 wiernych. Przed I wojną światową posługę w Kobylej Górze pełnił pastor Klawieter. W okresie międzywojennym, a także w okresie okupacji nabożeństwa odprawiał tutaj pastor Ernst Weinholt z Pisarzowic. Obecnie świątynia jest użytkowana przez parafię ewangelicko augsburską w Kępnie. 

Opis

Kościół ewangelicki w Kobylej Górze umiejscowiony jest w pd.-zach. części wsi przy drodze prowadzącej do Marcinek. Od strony pn. prowadzi do niego przez teren cmentarza przykościelnego szeroka aleja obsadzona drzewami. Kościół jest budowlą nieorientowaną, z prezbiterium skierowanym na pd., murowaną z cegły i nie otynkowaną. Wzniesiony został na planie krzyża utworzonego przez nawę oraz prezbiterium z przylegającymi do jego boków przybudówkami. Do pojedynczej, prostokątnej nawy głównej od pn. przylega kwadratowa zwieńczona hełmem z iglicą, wieża, wzmocniona szkarpami i flankowana od wsch. i zach. prostokątnymi kruchtami różnej wysokości, natomiast od pd. – prostokątne, zamknięte trójbocznie prezbiterium z przyległymi do niego od wsch. i zach. prostokątnymi pomieszczeniami mieszczącymi zakrystie. Nawa główna nakryta jest stromym dachem dwuspadowym, prezbiterium trójspadowym, kruchty dwuspadowymi, a zakrystie namiotowymi. Wnętrze nawy zamknięte jest drewnianym, dwuspadowym stropem położonym na otwartej konstrukcji więźby dachowej, natomiast otwarte do nawy łukiem tęczowym prezbiterium sklepione jest hemisferycznie. Od pn. nawę zamyka drewniany chór muzyczny z prostą balustradą wsparty na dwóch słupach. Przy prezbiterium po lewej stronie nawy mieści się neogotycka ambona, po prawej – neogotycka chrzcielnica. W skład dawnego wyposażenia wchodzą również ławki. Teren cmentarza kościelnego otacza murowane z cegły ogrodzenie z bramą wjazdową usytuowaną w części północnej.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. 

Oprac. Tomasz Łuczak, 26-09-2017 r.

Bibliografia:

  • Kobyla Góra – kościół ewangelicki, Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, oprac. Marcin Szeląg, 2005, Archiwum Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 137.
  • Edward Nawrot, Kobyla Góra. Dzieje parafii Kobyla Góra w latach 1821-1945, Poznań 1990.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1894 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kobyla Góra
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. ostrzeszowski, gmina Kobyla Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy