Historia

Na terenie Królestwa Pruskiego aleje przydrożne występowały powszechnie, a sadzenie ich od XVIII wieku było regulowane aktami prawnymi wydawanymi przez kolejnych królów począwszy od Fryderyka Wilhelma I (1713-1740). Drzewa sadzono przy głównych traktach publicznych łączących ośrodki miejskie oraz przy drogach dojazdowych do pojedynczych osad, folwarków, stacji kolejowych czy młynów. Szpalery drzew były sadzone wzdłuż dróg z różnych powodów, między innymi ułatwiały odnalezienie drogi w ciemności czy wśród zasypanych śniegiem pól, służyły cieniem w upalne dni, stanowiły ozdobę i urozmaicenie krajobrazu. Także przy drodze łączącej Reszel i Świętą Lipkę, będącej fragmentem traktu prowadzącego z Reszla do Kętrzyna posadzono aleję przydrożną, towarzyszącą jednemu z najważniejszych szlaków pielgrzymkowych w regionie. Początki kultu Matki Bożej w Świętej Lipce sięgają XV wieku. W latach trzydziestych XVIII wieku wybudowano przy drodze z Reszla do Świętej Lipki zespół piętnastu barokowych kapliczek przedstawiających tajemnice różańca. W XIX wieku przebieg drogi komunikacyjnej na odcinku tuż przez Świętą Lipką został zmieniony i droga ta została poprowadzona po łuku wygiętym w stronę południową. Trakt pielgrzymkowy pozostał na swoim dawnym miejscu i obecnie na tym ostatnim odcinku biegnie drogą gruntową przez las.

Opis

Aleję stanowią drzewa rosnące przy fragmentach dróg wojewódzkich nr 590 i 594 na odcinku pomiędzy miejscowościami Reszel i Święta Lipka. Aleja położona na płaskim terenie w krajobrazie otwartym, rolniczym, sąsiaduje głównie z polami uprawnymi. Walory krajobrazowe alei wzbogacają kapliczki różańcowe, usytuowane naprzemiennie po obu stronach drogi. Aleję stanowią drzewa trzech gatunków: lipa drobnolistna, klon zwyczajny oraz jesion wyniosły. Na łukach drogi oraz w miejscu skrzyżowań występują luki. Dzięki sąsiedztwu pól uprawnych, aleja jest bardzo dobrze eksponowana w krajobrazie. 

Oprac. Ewa Krasińska, OT NID w Olsztynie, 27.06.2025 r.