Historia

Początki parafii w Wygodzie wiążą się ściśle z powstaniem w 1900 roku społecznego komitetu budowy kościoła. W 1902 roku, po zakupie gruntów od właściciela wsi, powstał lokalny wikariat, do którego powołano ks. Anastazego Sadowskiego w celu organizacji procesu budowy kościoła. W pierwszej kolejności wzniesiono tymczasową kaplicę, a następnie zabudowania plebańskie i organistówkę. 19 kwietnia 1916 roku wydano dekret o utworzeniu nowej parafii; przypisane do niej miejscowości wyłączono z parafii chmieleńskiej, stężyckiej i sierakowskiej. Opracowanie projektu zlecono kolońskiemu architektowi Fritzowi Kunstowi – w 1910 roku był on już gotowy, a trzy lata później uzyskał akceptację władz i został zatwierdzony do realizacji. Budowę kościoła prowadzono od 1913 do 1915 roku. Wystrój wnętrza i elementy jego wyposażenia – w tym ołtarze, ambonę, chrzcielnicę, stacje Drogi Krzyżowej oraz płaskorzeźbę na fasadzie – wykonał rzeźbiarz Franz Vlasdeck. Witraże sprowadzono z mogunckiej pracowni Bernharda Krausa. Organy wykonała niemiecka firma organmistrzowska E. F. Walcker. Swój udział w wyposażeniu kościoła mieli również lokalni rzemieślnicy: stolarz Józef Kolka (drzwi, ławki, konfesjonały) oraz kowal Józef Kąkol (elementy ślusarskie). W sierpniu 1926 roku kościół został konsekrowany przez biskupa chełmińskiego Stanisława Okoniewskiego. W okresie powojennym wprowadzono niewielkie zmiany w strefie prezbiterium: usunięto pierwotną balustradę komunijną i dostawiono nowy ołtarz, tzw. soborowy, sytuując go na kilkustopniowym podwyższeniu.

Opis

Kościół znajduje się w centrum wsi, na zniwelowanym, niewielkim wzniesieniu opadającym w kierunku północnym. Obszerny, czworoboczny taras otoczony jest częściowo murem ceglanym, a od południowego zachodu kamiennym murem oporowym. Główne wejście prowadzi na teren kościelny od zachodu, za pośrednictwem monumentalnych schodów ujętych arkadową, półkolistą eksedrą z główną bramą wejściową. Zachodnia część placu kościelnego ma charakter atrium, wydzielonego od południa i północy wysokimi arkadami. Kościół wraz z plebanią stanowią zespół objęty wpisem do rejestru zabytków. Świątynia neobarokowa, jednonawowa, wzniesiona na rzucie krzyża łacińskiego, z płytkimi ramionami transeptu zakończonymi łukiem odcinkowym. Prezbiterium, węższe od nawy, jest zamknięte łukowo i flankowane kwadratowymi w rzucie aneksami: zakrystią (od południa) i wieżą z cylindryczną klatką schodową (od północy). Bryła budowli jest orientowana i niejednorodna. Zachodnia nawa kościoła nakryta jest dwuspadowym dachem, z ośmioboczną sygnaturką w kalenicy i trójkątnym, wolutowym szczytem wieńczącym fasadę. Płytkie, wyoblone ramiona transeptu nakryte są dachami trójspadowymi, wzbogaconymi lukarnami z ozdobnymi szczytami. Od północnego wschodu wznosi się kilkukondygnacyjna wieża nakryta cebulastym hełmem. Wschodnią stronę charakteryzuje nieco niższa bryła prezbiterium, nakryta osobnym dachem trójspadowym. Zakrystię nakrywa dach pulpitowy, ujęty od południa wolutowym półszczytem. Bryłę kościoła wzbogacają niewielkie aneksy krucht. Kościół jest ceglany (wątek krzyżowy i główkowy), posadowiony na cokole z ciosów kamienia polnego. Przyziemie wieży opracowano analogicznie jak cokół. Nawa i prezbiterium nakryte są stropem drewnianym z tynkowaną podsufitką z fasetą. Więźba dachowa drewniana, o konstrukcji wieszarowej. Dach kościoła kryty jest dachówką karpiówką, natomiast wieża i sygnaturka – blachą miedzianą. Elewacje są ceglane i charakteryzują się regularną artykulacją zrealizowaną za pomocą lizen. Podziały horyzontalne utworzono za sprawą kamiennego cokołu i tynkowanego, wyoblonego fryzu podokapowego ujętego gzymsami. Otwory okienne są zamknięte łukiem odcinkowym i okolone ceglaną opaską. Elewacja frontowa została zaakcentowana ryzalitem z półkoliście zamkniętą wnęką mieszczącą w swojej dolnej części otwór drzwiowy wraz ze znajdującą się ponad nim płaskorzeźbą przedstawiającą scenę Wniebowzięcia NMP. Szczyt frontowy o prostych formach wolutowych jest zwieńczony schodkowym wierzchołkiem z naczółkiem i ozdobiony poziomą, ośmioboczną płyciną. We wnętrzu zachowało się oryginalne wyposażenie oraz neobarokowa dekoracja stropu i ścian.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 16.07.2025 r.

Zabytek dostępny. Zwiedzanie wnętrza możliwe przed i po nabożeństwach. Więcej informacji na stronie parafii