Historia

Ulica Jaśkowa Dolina (Jäschkentaler Weg) znajduje się w miejscu dawnego traktu łączącego Wrzeszcz z Pieckami i Migowem. Położona jest w dolinie, po której obu stronach ciągną się malownicze, pofałdowane wzgórza morenowe. Już od XVIII wieku teren ten wykorzystywano rekreacyjnie. W latach 1832–1837 miasto Gdańsk założyło po obu stronach doliny park miejski, zwany Lasem Jaśkowej Doliny (Jäschkentaler Wald). Przy trakcie już w XVII wieku funkcjonowały karczmy, a od końca XVIII wieku gospody-restauracje. W XIX wieku w malowniczym otoczeniu Doliny budowano reprezentacyjne dworki i wille, otoczone parkami.

Willa nr 31 powstała w 1882 roku. Otoczona była ogrodem, a w głębi działki znajdowała się oficyna. W latach 1897–1918 posesja należała do Kaspara Freymanna, współwłaściciela firmy Gebrüder Freymann, zajmującej się handlem detalicznym towarami przemysłowymi. W 1920 roku właścicielem willi był Baltische Bank, następnie do 1939 roku należała ona do Louisa Luchtensteina. Obecnie jest siedzibą gdańskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk.

Opis

Willa położona jest po północno-zachodniej stronie ul. Jaśkowa Dolina, w otoczeniu niewielkiego parku, u podnóża zalesionej skarpy. Z tyłu działki znajduje się oficyna. Budowla została wzniesiona w stylu eklektycznym. W przyziemiu jest murowana z cegły i otynkowana, zaś piętra są wykonane w konstrukcji ryglowej lub drewnianej. Bryła jest asymetryczna, dwukondygnacyjna, z licznymi i zróżnicowanymi ryzalitami, wykuszami, balkonami i tarasami. W południowym narożu dominuje okrągła, trzykondygnacyjna wieża. Budynek nakryty jest dachem wielopołaciowym – ryzality kryte są odrębnymi dachami o zróżnicowanej formie, a wieża obecnie nakryta jest dachem płaskim (pierwotnie zwieńczona była stożkowym hełmem). Otwory okienne również są zróżnicowane – zamknięte łukami odcinkowymi, półkolistymi, kurtynowymi lub prosto, ujęte w profilowane opaski, niekiedy z detalem architektonicznym w postaci półkolumn. W oknach piętra występują metalowe, ażurowe lambrekiny. W ryglowych ścianach zastosowano dekoracyjny układ belek. Oficyna powstała prawdopodobnie w tym samym czasie co willa, a w następnych latach została rozbudowana. Jej forma nawiązuje do architektury willi.

Oprac. B. Dygulska, OT NID w Gdańsku, 18.11.2025 r.

Budynek dostępny z zewnątrz. We wnętrzu mieści się siedziba gdańskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk.