Kościół szpitalny pw. Bożego Ciała, Elbląg
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół szpitalny pw. Bożego Ciała

Elbląg

photo

Przykład gotyckiego kościoła szpitalnego z zachowanymi inskrypcjami w formie glazurowanych kształtek.

 

Historia

Wybudowany przy szpitalu dla trędowatych p.w. św. Jerzego, założonym ok. 1300 roku. Według legendy z pożaru kaplicy w 1400 r. ocaleć miał jedynie mieszek z hostiami. Wydarzenie to zostało uznane za cud, co przyczyniło się nie tylko do szybkiej odbudowy świątyni zakończonej w 1405 r., ale i zmiany wezwania. Powstał wówczas kościół salowy o drewnianym stropie wiszącym, imitującym sklepienie, wsparty skarpami z wbudowaną od zachodu ośmiokątną wieżą. Elewacje kościoła obiegł majuskułowy napis wykonany z glazurowych kształtek. W latach 1662 - 1643 nastąpiła rozbudowa kościoła o aneks od strony pn., zwieńczenie wieży barokowym hełmem z galeryjką oraz iglicą. W 1755 r. powstał szkieletowy chór, zastąpiony w 1896r. murowanym, neogotyckim z transeptem. Budowla spłonęła podczas działań wojennych w lutym 1945 r. Dopiero w 1976 r. zakończono odbudowę średniowiecznej części. Ze względu na zapotrzebowanie społeczne adaptowano budowlę w duchu funkcjonalnym na Spółdzielczy Dom Kultury „Pegaz”. W miejsce korpusu wybudowano szklano-betonową prostopadłościenną konstrukcję, pokrytą żelbetowymi krokwiami imitującymi dach dwuspadowy. W 1981 r. przekazano budynek kościołowi katolickiemu, a w 1993 r. zmieniono pokrycie dachu na tradycyjne, dwuspadowe oraz przebudowano ścianę wschodnią stylizując ją na gotycką. Obecnie mieści się tu Diecezjalny Ośrodek Duszpasterstwa oraz Centrum Kultury Chrześcijańskiej.

Opis

Kościół Bożego Ciała w Elblągu znajduje się w północno - wschodniej części miasta, poza terenem historycznych obwarowań. Jest to budowla ceglana jednonawowa, trójprzęsłowa na rzucie prostokąta, flankowana od zachodu ośmioboczną wieżą ujętą z obu stron okrągłymi klatkami schodowymi oraz kruchtą w przyziemiu sklepioną krzyżowo - żebrowo opartą na wspornikach ze sztucznego kamienia. Poza ścianą wschodnią, mury gotyckie. Elewacja pd. trójosiowa, z profilowanym portalem na osi środkowej. Portal i okna boczne ujęte ostrołukowymi niszami. W połowie wysokości elewacji bryłę oplata fryz z liter majuskułowych na glazurowanych płytkach ceramicznych zawierający tekst z modlitwą i datą zakończenia budowy.

Obiekt dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Maurycy Domino, 4.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Dzieje sztuki polskiej, tom drugi: Architektura gotycka w Polsce, pod red. Teresy Mroczko i Mariana Arszyńskiego: t. II Katalog Zabytków, pod red. Andrzeja Włodarka, Warszawa 1995, s. 63.
  • Fuchs M. G., Beschreibung der Stadt Elbing und ihres Gebietes In topographischer geschichtlicher und statistischet hinsicht, BD. III, Elbing 1818-1856 MGIII s. 125-166.
  • Hauke K., Stobbe H., Die Baugeschichte und die Baudenkmaler der Stadt Elbing, Stuttgartt 1964, s. 240-241.
  • Mamuszka F., Elbląg i okolice, Gdańsk 1978, s. 87.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1400-1405
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Robotnicza 29, Elbląg
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. Elbląg, gmina Elbląg
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy