Obiekt zbudowany z kamienia w połączeniu z cegłą nawiązuje do historyzujących form, które były powszechne w architekturze XIX wieku, w zabudowie gospodarczej zespołów folwarcznych oraz w architekturze przemysłowej. Forma spichlerza prezentuje nawiązania do epoki średniowiecza.

Historia

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z poł. XV w., gdy jej właścicielami byli Dziadkowscy. Po 1577 r. dobra nabył Jerzy Latalski, komes na Łabiszynie i włączył je do dóbr gnieźnieńskich. W rękach tej rodziny pozostały do roku 1738, kiedy zakupił je Ludwik z Dorpsza Dorpowski ożeniony z Marią z Gniazdowskich. Dziadkowo przez stulecia oddawane było w dzierżawę. W l. 1844 - 1861 Dziadkowo było własnością Franciszka Ksawerego Koszutskiego. To za jego czasów zbudowano w Dziadkowie nowy dwór. Wówczas zbudowano zapewne także spichrz na folwarku. Po śmierci Koszutskiego, Dziadkowo sprzedano, a nabywcą dóbr został baron von Sprenger z Mielna. Następnie właścicielami byli Alexander Schalscha, Jan Lewin z Rogowa, Tadeusz Janczakowski itd. Na przełomie XIX/XX wieku obszar majątku obejmował 674 ha, z czego 400 ha zajmowały pola, 46 ha łąki i pastwiska, 77 ha lasy oraz 140 ha - wody. W majątku prowadzono wydobycie torfu, funkcjonowała cegielnia oraz hodowano bydło rasy holenderskiej. Ostatnim przedwojennym właścicielem Dziadkowa były Michał Paruszewski. Po II wojnie światowej majątek upaństwowiono. Obecnie znajduje się w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa. Obiekt spichlerza zbudowano w 1 poł. XIX wieku. Dostawienie parterowej przybudówki w końcu XIX w.

Opis

Dziadkowo, wieś położona w gminie Mieleszyn. Od siedziby gminy oddalona ok. 12 km na pd-zach, od Gniezna natomiast ok. 18 km na północ. Osada folwarczna usytuowana została na południowym brzegu Jez. Dziadkowskiego. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z poł. XV w., gdy jej właścicielami byli Dziadkowscy. Po 1577 r. dobra nabył Jerzy Latalski, komes na Łabiszynie i włączył je do dóbr gnieźnieńskich. W rękach tej rodziny pozostały do roku 1738, kiedy zakupił je Ludwik z Dorpsza Dorpowski ożeniony z Marią z Gniazdowskich. Dziadkowo przez stulecia oddawane było w dzierżawę. W l. 1844 - 1861 Dziadkowo było własnością Franciszka Ksawerego Koszutskiego. To za jego czasów zbudowano w Dziadkowie nowy dwór. Wówczas zbudowano zapewne także spichrz na folwarku. Po śmierci Koszutskiego, Dziadkowo sprzedano, a nabywcą dóbr został baron von Sprenger z Mielna. Następnie właścicielami byli Alexander Schalscha, Jan Lewin z Rogowa, Tadeusz Janczakowski itd. Na przełomie XIX/XX wieku obszar majątku obejmował 674 ha, z czego 400 ha zajmowały pola, 46 ha łąki i pastwiska, 77 ha lasy oraz 140 ha - wody. W majątku prowadzono wydobycie torfu, funkcjonowała cegielnia oraz hodowano bydło rasy holenderskiej. Ostatnim przedwojennym właścicielem Dziadkowa były Michał Paruszewski. Po II wojnie światowej majątek upaństwowiono. Obecnie znajduje się w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Zespół folwarczny zlokalizowany w północnej i zachodniej części założenia. Większość jego zabudowy powstała w 2 połowie XIX i na pocz. XX w. prawdopodobnie z wykorzystaniem wcześniejszego założenia. Budynki z kamienia i cegły pierwotnie były ustawione w rozproszonej formie wokół rozległego dziedzińca zbliżonego kształtem do prostokąta ustawionego na linii wsch-zach. Z tej pierwotnej zabudowy pozostał tylko budynek spichlerza. Obecnie istniejącą zabudowę podwórza zbudowano z cegły. Spichrz usytuowany jest w części zachodniej północnej zabudowy podwórza.

Zbudowany z kamienia polnego, łamanego i cegły na rzucie kwadratu z przesuniętym z osi ryzalitem wejściowym. Bryła spichrza zwarta, podpiwniczona, dwukondygnacyjna, zwieńczona wtórnym wysokim dwuspadowym, łamanym dachem, pod którym znajduje się użytkowe poddasze. Nad ryzalitem wejściowym - dach dwuspadowy. Dachy pokrywa dachówka ceramiczna. Elewacje spichrza licowane kamieniem, z obramieniami okien, narożami, lizenami oraz gzymsami z cegły, obecnie otynkowanymi. Okna i drzwi zwieńczone ostrołukowo. Elewacje wzdłużne spichlerza trójosiowe. Od frontu, wzdłuż ryzalitu usytuowana rampa wyładowcza ze schodami wejściowymi do budynku. Piwnice spichlerza nakryte sklepieniami odcinkowymi oraz żaglastymi. Górne kondygnacje jednoprzestrzenne, przykryte belkowymi stropami wspartymi na czterech słupach. Od wschodu dobudowana została do spichlerza ceglana parterowa przybudówka nakryta jednospadowym dachem.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje u zarządcy obiektu.

oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 30-09-2015 r.