Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, Domaszków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

Domaszków

photo

Przykład renesansowego kościoła zbarokizowanego w oszczędny sposób, mającego dobrze zachowany, wartościowy artystycznie, barokowy, malarski wystrój chóru muzycznego i empor.

Historia

Pierwszy kościół w Domaszkowie został zbudowany przed 1560 r., a następny, murowany — w 1563 r. Był użytkowany w czasie reformacji przez protestantów, a po 1623 r. przez katolików. W latach 1682-1683 został przebudowany i zbarokizowany wg wzorców stosowanych w architekturze czeskiej. Zbudowano wówczas sklepienie prezbiterium, nowy strop nawy, chór muzyczny i empory oraz wspólny dach korpusu kościoła. Wykształcono obecne osie i otwory okienne i wzniesiono nową dwukondygnacjową przybudówkę przy prezbiterium (z zakrystią i lożą patronacką na piętrze). Dalsze prace budowlane wykonano w 2 poł. XVIII w., w duchu baroku dojrzałego lub późnego, z rysem tradycjonalizmu. Nadbudowano górną kondygnację wieży (z wklęśle podciętymi narożami), wykonano obramienia okien pn. przybudówki prezbiterium, zbudowano obecny drewniany chór muzyczny i empory. Zapewne też wówczas wykonano dekoracyjną, polichromię spodu chóru muzycznego i empor (dwubarwna wić akantu). W 1801 r. wymieniono drewniany, odeskowany strop nawy na sufit z fasetą, który malarz Wäse (Wehse) z Kłodzka ozdobił scenami biblijnymi. Ozdobił on też balustrady chóru muzycznego (marmoryzacją) i empor (komponowanymi motywami roślinnymi). W XIX w. polichromia na stropie nawy została zamalowana. Odnawiano natomiast polichromię spodu oraz balustrad chóru muzycznego i empor. W latach 1924-1926 renowację malowideł (przy wykorzystaniu szablonów) przeprowadził lądecki malarz Reinisch. W 1934 odkryto na suficie nawy polichromię wykonaną przez Wehsego oraz relikty malowideł na ścianach prezbiterium. Ocenę odkrytych reliktów polichromii przeprowadził na zlecenie ministerstwa w Berlinie malarz Drobeck. Renowacją polichromii sufitu, chóru muzycznego i empor zajmował się (do 1935 r. włącznie) malarz-konserwator Alfred Schneider z Wrocławia. W tym też czasie, w latach 1934-1935 inny malarz, Leo Richter odnawiał polichromię prezbiterium i wyposażenia kościoła. W r. 1963 wykonano nową polichromia (proj. L. Krzemiński). Na sklepieniu prezbiterium wyobrażono Baranka Apokaliptycznego a na suficie nawy — Trójcę Świętą w otoczeniu aniołów.

Opis

Orientowany kościół w Domaszkowie usytuowany jest w centrum wsi, na niewielkim, splantowanym wzniesieniu, na cmentarzu otoczonym kamiennym murem z barokową bramą z 1727 r. Obok bramy ustawiona barokowa Immaculata z 1 poł. XVIII w. Kościół ma nieznacznie wyodrębnione prezbiterium zamknięte trójbocznie, nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami oraz salową nawę ze stropem z fasetą, osłonięte wspólnym dachem. Od zachodu wznosi się czterokondygnacjowa wieża z górną kondygnacją z wklęsłymi narożnikami, zwieńczona hełmem z latarnią. Skromny wystrój elewacji wzbogacono barokową kamieniarką, kamiennymi portalami, obramieniami niektórych okien i barokowymi kamiennymi wazonami na narożach wieży. Ponadto w elewacji wieży zachowały się renesansowe, kamienne obramienie ze sfazowanym narożem i cios z datą 1563. Główną ozdobę nawy stanowią polichromowane, drewniane, chór muzyczny z balkonem i empory oparte na słupach (ciesiołka w formach z budownictwa drewnianego). W formach barokowych utrzymane zostały tralkowa, ozdobiona malowaną marmoryzacją balustrada chóru muzycznego oraz polichromia spodu chóru muzycznego i empor (wić akantu w odcieniach brązów i zieleni). Polichromia balustrad empor została skomponowana wg schematu z ludowego baroku (podział na kwatery, ornament kwietny), ale artystycznie przetworzona. W duchu neoklasycyzmu wykonano monochromatyczną polichromią balustrady schodów na emporę (rozety i akant). Wyposażenie kościoła stanowią ołtarze architektoniczne, główny (1776), boczny Dzieciątka Jezus (1795), boczny Św. Anny (1795), ambona (1765), nastawa chrzcielnicy (1761), prospekt organowy (1795) oraz figury: Św. Jana Nepomucena (1776) i Chrystusa (k. XVIII w.). Wyposażenie to utrzymane w stylu późnego baroku z elementami rokoka, przypisywane jest Michaelowi Ignatzowi Klahrowi młodszemu z Lądka.

Zabytek dostępny przez cały rok, możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 23.06.2015 r.

Bibliografia

  • Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841.
  • Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz betreffend die Zeit von 1841-1946, Kirchlengen, Kreis Herford 1961, mps.
  • Brzezicki S., Nielsen Ch., Grajewski G., Popp D. (red.), Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Wrocław 2006.
  • Hainke Pfarrer, Ebersdorf, Kreis Habelschwerdt, Guda Obend 1926.
  • Kögler J., Historische und topographische Beschreibung der in der Grafschaft Glatz und zwar Habelschwerdter District glegenen Rosenthal und Schnallenstein, 1804, Vierteljahrschrift für Geschichte und Heimatkunde der Grafschaft Glatz, T. III, 1883/1884
  • Lutsch H., Verzeichniss der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.- Bezirks Breslau, Breslau 1889, Band II
  • Patzak B., Ebersdorf in der Grafschaft Glatz, Guda Obend 1933.
  • Prace konserwatorskie na terenie województwa wrocławskiego w latach 1945-1968, Wrocław 1970.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 2 poł. XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kolejowa , Domaszków
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Międzylesie - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy