Historia

W latach 1828-1829 pobudowano nowy trakt łączący Warszawę z Kownem i Petersburgiem, nazywany gościńcem petersburskim, szosą kowieńską lub traktem. Obecnie jest to ulica Warszawska. W 1926 roku aptekarz Antoni Bolesław Monikowski pobudował przy głównym trakcie piętrową kamienicę. Na parterze mieściła się apteka wyposażona w stylowe meble, na piętrze prywatne mieszkanie. Antoni Bolesław Monikowski urodził się w 1881 roku w Kalwarii (obecnie Litwa), zmarł w 1966 roku w Rajgrodzie. W 1908 roku uzyskał tytuł magistra farmacji. Po II wojnie światowej apteka został upaństwowiona. Rodzina Monikowskich nadal mieszkała w swojej wilii, gdzie funkcjonowała już apteka państwowa. Po śmierci aptekarza, wdowa Irena sprzedała nieruchomość i wyjechała do Warszawy, gdzie wcześniej osiedlili się ich synowie. Nowymi właścicielami posesji i kamienicy zostali Jagłowscy. Kolejnym aptekarzem w Rajgrodzie był magister Wróblewski. W pierwszej połowie lat 70. XX wieku funkcję tą objęła magister farmacji Henryka Ostalska. Od 1 stycznia 1977 roku na kierownika rajgrodzkiej apteki przybył Tadeusz Wilczyński, który w 1980 roku przeszedł na emeryturę, ale nadal pracował w niepełnym wymiarze godzin. W piwnicy budynku prowadzono naprawę silników elektrycznych, którą przeniesiono do remizy strażackiej Ochotniczej Straży Pożarnej w Rajgrodzie. W 1990 roku apteka w kamienicy przy ulicy Warszawskiej 7 została zlikwidowana. W dawnych pomieszczeniach aptecznych urządzono sklep z odzieżą używaną. Punkt apteczny został przeniesiony do pobliskiego ośrodka zdrowia, gdzie zajęto część pomieszczeń po byłej izbie porodowej. Pracownikiem punktu aptecznego została Walentyna Łaguna, która w 1993 roku wykupiła punkt apteczny na własność. W 2000 roku punkt apteczny został przeniesiony do bloku przy ulicy Zabielskiego, gdzie funkcjonuje do dziś. Z dokumentacji ewidencyjnej zabytku wynika, że kapitalny remont budynku został przeprowadzony w 1968 roku. W 1987 roku położono nowe tynki. Dziś budynek stanowi własność prywatną. 

Opis    

Kamienica usytuowana jest w północno zachodniej części ulicy Warszawskiej, w głębi działki ogrodzonej metalowym płotem, z ogrodem obsadzonym drzewami i krzewami od frontu. Jest to obiekt murowany z cegły, tynkowany, posadowiony na kamiennych, tynkowanych fundamentach. Założony na rzucie prostokąta ze ściętym narożnikiem od południa, dwukondygnacyjny, z użytkowym poddaszem, podpiwniczony, przykryty dachem mansardowym pobitym blachą. W połaciach dachowych umieszczono lukarny nakryte daszkami pulpitowymi. Elewacja frontowa jest trójosiowa, symetryczna. Na osi środkowej znajduje się otwarty ganek, poprzedzony wielostopniowymi betonowymi schodami. Powyżej balkon ujęty murowaną balustradą z prześwitami wypełnionymi metalowymi, wolutowymi ornamentami. W narożach balustrady ustawione lane, betonowe wazy z kulą. Na parterze drzwi dwuskrzydłowe, płycinowe. Na balkon prowadzą przeszklone, dwuskrzydłowe drzwi z trójdzielnym nadświetlem. Okna dwuskrzydłowe z nadślemieniem, umieszczone w gładkich, betonowych, malowanych na biało, wertykalnych ramach obejmujących dwie kondygnacje. Na szerokim, dekoracyjnie profilowanym gzymsie koronującym obiegającym cały budynek umieszczona jest data „1926”. Elewacja południowa ze ściętym narożnikiem i ściana zachodnia przeprute w dwóch kondygnacjach dużymi, trójskrzydłowymi oknami ujętymi w opaski. W narożniku okna we wspólnej, wertykalnej ramie. W dwuosiowej elewacji tylnej w przyziemiu znajduje się trójskrzydłowe okno i otwór wejściowy z drzwiami dwuskrzydłowymi oraz zabudowane zewnętrzne schody prowadzące do wykusza nakrytego trójpołaciowym daszkiem. W szczycie umieszczono dwa czteroskrzydłowe okna. W elewacji północno wschodniej znajduje się jedno okno na piętrze. Wnętrze budynku trzytraktowe, dostępne od frontu i elewacji tylnej. Z pierwotnego wyposażenia zachowały się piece kaflowe, stolarka okienna i drzwiowa, drewniane schody z balustradą. 

Obiekt został wzniesiony jako budynek łączący funkcję mieszkalną z apteką, co stanowi pewien ewenement na zabytkowej mapie województwa podlaskiego. Nieprzerwanie do lat 90. XX wieku pełnił taką funkcję. Wartości historyczne kamienicy związane z osobą aptekarza Antoniego Monikowskiego. Wartości artystyczne wyrażone są w stylistyce obiektu wzniesionego w duchu „rodzimego historyzmu”.

Obiekt usytuowany na prywatnej, ogrodzonej działce, dostępny z zewnątrz. 

Oprac. Iwona Górska, Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku 17.08.2026 rok

Bibliografia    

• Chiliński A., Rajgród i jego mieszkańcy na przestrzeni wieków (XIII w., XV-XXI w.) od Jaćwingów po II wojnę światową, ze szczególnym uwzględnieniem polityki niemieckiego i radzieckiego aparatu terroru, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab., prof. U w B D. Boćkowskiego, Instytut Historii Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2013.
• Herod F., Kalendarz Farmaceutyczny na rok 1928, Warszawa 1927, s. 8.
• Księga adresowa Polski (…) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, województwo białostockie, Warszawa 1930, s. 147.
• Rajgród. Studium historyczno-urbanistyczne do planu ogólnego zagospodarowania miasta (…), oprac. B. Tomecka, Kalisz A. Białystok 1981.
• Rudnicki J., Rajgród, [w:] Zabytki ziemi łomżyńskiej. 92 rysunki wraz z opisami zabytków, Rajgród 2001, s.103-108. 
• Sobolewscy I. i J., Była i będzie apteka, „Rajgrodzkie Echa”, kwiecień 2007, s. 10-11.
• Sobolewski J., Rajgród i jego mieszkańcy w starej fotografii, „Rajgrodzkie Echa”, marzec 2009, nr 3 (229), s. 23.
• Sobolewski J., Rajgród i jego mieszkańcy w starej fotografii, „Rajgrodzkie Echa”, nr 11-12 (249-250), listopad-grudzień 2010, s.30. 
• Urzędowy spis: lekarzy, lekarzy-dentystów, farmaceutów, felczerów, pielęgniarek. Położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych oraz wykazy: aptek, szpitali, ubezpieczalni społecznych, ośrodków zdrowia, przychodni samodzielnych oraz centrali i filii Państwowej Szkoły Higieny, cz. III, Farmaceuci, Warszawa 1939, s. 55.
• Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo łomżyńskie, z. 23, Warszawa 1985, s. 72.