Zamek, Dąbrowa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Zamek w Dąbrowie stanowi przykład jednej z nielicznych na Opolszczyźnie rezydencji w stylu renesansowym z dekoracyjnymi elementami obronnymi.

Historia

Fundatorem wybudowanego w latach 1615-1617 zamku w Dąbrowie był Joachim von Tschetschau-Mettich, przedstawiciel starego śląskiego rodu wywodzącego się z Czech. Po 125 latach, późnorenesansowy, trójskrzydłowy zamek stał się własnością Franciszka Jana Larischa, który administrował zamkiem od 1740 do 1769 roku. W 1788 r. rodzina Ziegler-Klipphausen przejęła budowlę i założyła w 1805 r. park z oranżeriami, bażanciarnią oraz stawami hodowlanymi. W 1878 r. zamek został sprzedany księciu Alfredowi von Hatzfeld-Wildenburg - właścicielowi rezydencji Schoenstein w Nadrenii. Od 1893 r. zamek pozostawał w rękach rodu Hochbergów, książąt pszczyńskich. To oni, w latach 1894-1897 dokonali gruntownej przebudowy, nadając zamkowi dzisiejszy kształt architektoniczny. Wówczas, po pd. stronie wzniesiono zabudowania folwarczne. W 1920 r. Anna von Hochberg zawarła związek małżeński z dziedzicem Ciepielowic, doktorem praw Hermannem zu Solms-Baruth, który był ostatnim właścicielem dąbrowskiej rezydencji. Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy rodzina Baruth otrzymała nakaz eksmisji z Dąbrowy. Przez kilka lat obiekt był niezamieszkały, dopiero przed wybuchem II wojny światowej NSDAP urządziła w nim szkołę dla nauczycielek. W czasie wojny w zamku mieścił się punkt reperacji mundurów niemieckiej armii. W 1945 r. mieścił się w nim sztab wojskowy I Frontu Ukraińskiego oraz lazaret. Po wojnie, latach 1948-1975 obiektem dysponował Wojskowy Ośrodek Szkolenia Rolniczego. Wtedy rozpoczęto remont zamku. Po przejęciu budynku przez Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Opolu zorganizowano w nim sale wykładowe, czytelnię oraz pokoje noclegowe. Obecny właściciel - Uniwersytet Opolski planuje stworzyć w zamku Centrum Biznesowe.

Opis

Zamek położony jest w pd.-wsch. części Dąbrowy i w pd.-zach. części parku. Na południe od zamku znajduje się podwórze folwarczne.

Dwukondygnacyjny, murowany z cegły i otynkowany zamek jest obiektem czteroskrzydłowym z prostokątnym dziedzińcem otoczonym krużgankami. Nakryty został dachem dwuspadowym z lukarnami, facjatami i XIX-wiecznymi szczytami. Pięciokondygnacyjna wieża bramna, usytuowana pośrodku skrzydła pd. zwieńczona została baniastym hełmem z latarnią.

Zewnętrzne elewacje pn. i zach. są siedmioosiowe, wsch. sześcioosiowa, a pd. jedenastoosiowa. Rytm otworów okiennych od strony dziedzińca jest nieregularny. Na ścianach widoczne są pozostałości sgraffitowej dekoracji z motywami roślinnymi z 1. poł. XVII wieku. Znajdujące się od strony dziedzińca: portal główny, szczyty i facjaty są neorenesansowe i pochodzą z kon. XIX wieku. W narożniku zach., na dziedzińcu znajduje się wieloboczna wieżyczka, w której umieszczona została klatka schodowa. W narożniku pn.-wsch. wybudowano drewnianą loggię.

W przyziemiu pd. skrzydła układ wnętrz jest dwutraktowy, z sienią przejazdową pod wieżą. Sień nakryta sklepieniem kolebkowo-żebrowym. Skrzydła wsch. i pn. są jednotraktowe, zach. jednotraktowe z korytarzem od dziedzińca. Większość pomieszczeń przykrywają sklepienia kolebkowe, kolebkowe z lunetami bądź kolebkowo-krzyżowe, ozdobione późnorenesansową dekoracją stiukową. Pierwotne wyposażenie zamku nie zachowało się.

Dostęp do obiektu ograniczony.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 10.12.2015 r.

Bibliografia

  • Banik J., Szwed W., Dąbrowa. Zarys monografii gminy, Opole, 2009, s. 61-120
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Zamek (1) w Dąbrowie, oprac. Ogrodowczyk P., 1999, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 8: Powiat niemodliński, oprac. E. Dwornik-Gutowska, M. Gutowski, Warszawa 1961, s. 6-8.
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 164.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. zbiorowa, Warszawa 2006, s. 233.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: 1615-1617
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zamkowa 4, Dąbrowa
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. opolski, gmina Dąbrowa
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy