Poznaj lokalne zabytki

Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Wyszukaj w
Lokalizacja
Rodzaj obiektu
Kategoria dokumentu
Stanowisko archeologiczne
Wyszukaj
Kultura archeologiczna
Chronologia
Stanowisko archeologiczne
Czas powstania obiektu
Od
Do
Styl architektoniczny
Architekt
Kategoria obiektu
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Pałac fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego - Zabytek.pl

galeria zdjęć obiektu pałac Bernarda Hantkego, ob. dom kultury
Zobacz zdjęcie panoramiczne
Zobacz lokalizację
Dodaj do ulubionych
Dodaj do ulubionych
Drukuj
Drukuj
Udostępnij

Pałac fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego

pałac 1900 - 1903 Częstochowa
Pokaż drogę dojazdu

Adres
Częstochowa, Mjra Waleriana Łukasińskiego 50/68

Lokalizacja
woj. śląskie, pow. Częstochowa, gm. Częstochowa

Rezydencja fabrykanta B. L. Hantkego jest przykładem willi miejskiej powiązanej kompozycyjnie i funkcjonalnie z pobliskim zakładem przemysłowym, którego powstanie przypada na okres gwałtownej industrializacji Częstochowy na przełomie XIX i XX wieku. Budynek charakteryzuje się stosunkowo rzadko występującym na terenie woj. śląskiego zastosowaniem w wystroju elewacji elementów stylu neobaroku francuskiego.

Historia

Na przełomie XIX i XX wieku Częstochowa była jednym z czołowych ośrodków przemysłowych Królestwa Polskiego. Rozwijający się przemysł stał się istotnym czynnikiem miastotwórczym, który w znacznym stopniu wpływał na kształt tkanki miejskiej i pociągał za sobą rozwój innych gałęzi gospodarki. Jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych tamtego czasu była huta żelaza założona przez Towarzystwo Zakładów Metalowych Bernarda Ludwika Hantkego. Zakład założono na terenie ówczesnej osady Raków, na gruntach wsi Błeszno (od 1928 roku dzielnica Częstochowy). Budowę huty rozpoczęto w 1896 roku. Równolegle ze wznoszeniem zabudowy przemysłowej, w jej sąsiedztwie rozpoczęto budowę kolonii fabrycznej wraz z zespołem rezydencjonalnym, składającym się z pałacyku właściciela oraz willi dyrektora wkomponowanych w park. Autorami projektów obu budynków, przygotowanych w 1897 roku, byli inżynierowie Józef Chmurski, Józef Chlebowski i Leopold Sobański. Pałacyk właściciela huty został wybudowany w latach 1900-1903. Z uwagi na przeznaczenie, wyróżniał się na tle zespołu wysokim standardem budowlanym oraz bogatym wystrojem. Śmierć B. L. Hantkego przed zakończeniem budowy spowodowała, iż pałacyk ostatecznie przeznaczony został na klub inżyniera i szkołę. W okresie międzywojennym budynek pełnił funkcję siedziby Klubu Sportowego „Raków”.

Po II wojnie światowej pałacyk upaństwowiono. Początkowo zaadaptowany został na Zakładowy Dom Kultury huty „Bierut” (później „Częstochowa”), a w późniejszym okresie był siedzibą żłobka. W latach 1973-1978 roku do pałacu od strony frontowej dobudowano krytą pływalnię i salę widowiskową. Równocześnie przebudowano taras od strony ogrodu oraz częściowo przekształcono wnętrza willi. Wprowadzone wówczas zmiany skutkowały przekształceniem i częściową degradacją parku krajobrazowego. Pomimo zaistniałych zmian, nadal czytelna jest pierwotna koncepcja architektoniczna budynku jako willi miejskiej w otoczeniu parkowym. W 2002 roku willa stała się siedzibą Młodzieżowego Domu Kultury, obecnie Miejskiego Domu Kultury. W latach 2007-2010 obiekt otrzymał nagrodę w ogólnopolskim konkursie Zabytek Zadbany w kategorii „zabytki architektury i budownictwa mieszkalnego oraz użyteczności publicznej”.

Galeria zdjęć 1/
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, elewacja boczna (wschodnia) i fragment elewacji frontowej, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, elewacja boczna (wschodnia) z fragmentem łącznika, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, elewacja boczna (wschodnia) i fragment tylnej elewacji, stan w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, elewacja boczna (wschodnia), stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, elewacja frontowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, dekoracja sztukatorska, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, stolarka głównych drzwi wejściowych, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, klatka schodowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, klatka schodowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, klatka schodowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, klatka schodowa - fragment, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, świetlik, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, klatka schodowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, widok na świetlik, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, fragment balustrady schodów, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, widok holu i galerii na poziomie poddasza, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, zakończenie drewnianego pochwytu balustrady schodów, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, boczna klatka schodowa, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, widok stolarki drzwiowej jednego z pomieszczeń na poziomie pierwszego piętra, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, fragment dekoracyjnego fryzu, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, witraż w nadświetlu drzwi wachlarzowych, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, witraż nadświetla drzwi głównego wejścia, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, przykład wewnętrznej stolarki drzwiowej, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, krata prześwitu głównych drzwi wejściowych, stan obiektu w 2025 r.
Częstochowa, ul. Mjra Waleriana Łukasińskiego 68, d. pałacyk fabrykanta Bernarda Ludwika Hantkego, ob. Miejski Dom Kultury, osłona grzejnika, stan obiektu w 2025 r.

Opis

Pałacyk B. L. Hantkego znajduje się na terenie obecnej dzielnicy Raków w Częstochowie, w pobliżu zespołu dawnej zabudowy mieszkalnej huty Bernarda Hantkego. Budynek wraz z wtórnymi przybudówkami pływalni i sali widowiskowej usytuowany jest w południowej części działki, położonej w pobliżu zbiegu ulic mjr Waleriana Łukasińskiego i Stefana Okrzei. Od strony północnej otoczony jest szczątkowo zachowanym parkiem krajobrazowym, w którego wschodniej części mieści się dawna willa dyrektora huty, obecnie budynek Centrum Opieki i Rehabilitacji. Dojazd do pałacyku prowadzi przez bramę od strony ul. Łukasińskiego. Zabytek jest obiektem murowanym, założonym na rzucie prostokąta z ryzalitem od strony frontowej i dwoma ryzalitami po bokach, poprzedzonymi tarasami o półkolistym zamknięciu. Do budynku od strony południowej i zachodniej przylegają współczesne przybudówki pływalni i sali widowiskowej, połączone z pałacykiem parterowymi przewiązkami. Bryła zabytkowego obiektu jest zwarta, jednopiętrowa, podpiwniczona, z użytkowym poddaszem, nakryta wysokimi dachami mansardowymi z lukarnami, krytymi blachą cynkową. W środkowej części dachu mieści się świetlik w formie ośmiobocznej kopuły, doświetlający klatkę schodową. Dach nad ryzalitem frontowym mieszczącym klatkę schodową ma kształt półkolistego hełmu. Poszczególne elewacje na poziomie przyziemia i parteru są otynkowane, boniowane, a na poziomie pierwszego piętra licowane cegłą i urozmaicone tynkowanym detalem architektonicznym i sztukateriami. Elewacje podzielone są gzymsami cokołowym, kordonowym i rozbudowanym gzymsem koronującym, wspartym na konsolach powyżej pierwszego piętra. Osie wyznaczone ryzalitami i pseudoryzalitem elewacji tylnej zwieńczone są w poziomie dachu lukarnami w dekoracyjnej oprawie. Główne wejście do budynku mieści się obecnie w przyziemiu trójosiowego ryzalitu dawnej elewacji tylnej i poprzedzone jest dwubiegowymi, murowanymi schodami o pełnych balustradach. Półkoliście zamknięty otwór drzwiowy podkreśla portal w formie stylizowanych, boniowanych pilastrów, wspierających półeliptyczny balkon. Pierwotne wejście główne mieściło się w przyziemiu pseudoryzalitu elewacji południowej, obecnie przesłoniętego przez wtórnie dobudowany łącznik. Na osiach elewacji frontowej i tylnej na poziomie pierwszego piętra rozlokowane są duże, półkoliście zamknięte drzwi balkonowe o dekoracyjnej oprawie, w elewacji frontowej dodatkowo flankowane blendami okiennymi. Na poziomie parteru znajdują się okna o wykroju półkolistym, z kolei w elewacjach bocznych okna są prostokątne lub zamknięte łukiem koszowym. Większość otworów okiennych na poziomie pierwszego piętra ujęta jest w dekoracyjne obramienia, ujęte spływami wolutowymi z naczółkiem w formie gzymsu na konsolach, ze zwieńczeniem wypełnionym roślinno-wolutową dekoracją sztukatorską. Bogatą oprawę otrzymały także lukarny, których otwory okienne ujęte są dekoracyjnymi spływami wolutowo-muszlowymi oraz pilastrami wspierającymi gzyms z półkolistymi i falistymi naczółkami w zwieńczeniu. W płaszczyznach pomiędzy oknami pierwszego piętra znajduje się dekoracja w formie kartuszy. Ponadto, na gzymsie kordonowym w elewacji wschodniej i zachodniej osiowo rozmieszczona jest dekoracja sztukatorska o formach roślinno-wolutowych. Zachowana jest zewnętrzna dwuskrzydłowa stolarka drzwiowa w konstrukcji ramowo-płycinowej z półkoliście zamkniętym nadświetlem, dzielonym esownicowymi szczeblinami. Wnętrze budynku jest trzytraktowe. Pomieszczenia zgrupowane są wokół trójkondygnacyjnego holu z klatką schodową, doświetlonego przeszklonym świetlikiem. Wnętrza skomunikowane są za pomocą żeliwnej, trójbiegowej głównej klatki schodowej, łączącej poziom parteru z pierwszym piętrem poprzez galerie obiegające hol na piętrze i poddaszu, jak również stalowe, dwubiegowe schody boczne, mieszczące się w narożniku północno-zachodnim, łączące piętro z poddaszem. Balustrady schodów i galerii oraz podstawy pod lampy są żeliwne, ażurowe, dekorowane motywami roślinnymi i groteskowymi. W holu zachowały się dwuskrzydłowe drzwi wahadłowe w konstrukcji ramowo-płycinowej z półkolistym nadświetlem wypełnionym szkłem witrażowym, jak również sztukaterie. 

Oprac. Dorota Folan, OT NID w Katowicach, 06.2025 r.

Rodzaj: pałac

Styl architektoniczny: neobarokowy

Materiał budowy:  ceglane

Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_24_BK.113518, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_24_BK.276165

Licencja (opis)

Creative commons

Uznanie autorstwa

Użycie niekomercyjne

Bez utworów zależnych

Widzisz błędy lub nieprawidłowości? Zgłoś naruszenie zasad.

Zobacz dokumentację zabytku

1 dokument

Zobacz także w najbliższej okolicy

10 obiektów

10 Pokaż wszystkie