Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

Zagroda Korkoszów, Czarna Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Zagroda Korkoszów jest przykładem rozwoju chłopskiej zagrody na polskim Spiszu od skromnej dwubudynkowej do wielobudynkowego, niepełnego okołu wykształconego na przestrzeni ok. 40 lat tj. od końca XIX w. do lat 30. XX stulecia. Zagroda jest autentycznym, doskonale zachowanym in situ dawnym gospodarstwem bogatych mieszkańców Czarnej Góry.

Historia

Najstarsze budynki w zagrodzie, chałupa i stajnia wzniesione zostały w końcu XIX w. przez Alojzego Chyżego. W 1919 r. Chyży powiększył dom o izbę i komorę, a stajnię o boisko i owczarnię. W 1930 r. w zagrodzie zamieszkała jego córka Elżbieta ze mężem Sebastianem Korkoszem. Korkoszowie wkrótce rozbudowali chałupę, zbudowali drugą, murowaną stajnię oraz wozownię i chlew. W starej stajni uruchomiony został kierat. W latach 40. XX w. na miejscu komory powstała druga izba z wejściem z dobudowanego ganku. W latach 50. XX w. Korkoszowie przenieśli się do Czechosłowacji, a opuszczoną i niszczejącą zagrodę przekazali w 1980 r. polskiemu Skarbowi Państwa z przeznaczeniem na muzeum kultury spiskiej. W 1981 roku Muzeum Tatrzańskie przystąpiło do remontu konserwatorskiego zabudowań, który ukończono w 1983 roku. Prace remontowe objęły m.in. wymianę zagrzybionych drewnianych elementów konstrukcyjnych budynków i wzmocnienie posadowienia obiektów. W zagrodzie obecnie znajduje się ekspozycja etnograficzna prezentująca życie na spiskiej wsi z XIX w. i 1. połowy XX stulecia. Zagroda Korkoszów jest obecnie oddziałem Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.

Opis

Zagroda położona jest w północnej części Czarnej Góry, w przysiółku „Zagóra”. Zbudowana została na planie litery „U” i składa się z zabudowań tworzących niepełny okół. Zagrodę tworzy jednotraktowa chałupa złożona z dwóch izb, wielkiej i pańskiej oraz kuchni i sieni. Prostopadle do części mieszkalnej dobudowana jest część gospodarcza złożona z pomieszczenia na kierat, boiska, owczarni i stajni z wozownią. Stajnia jest murowana z kamienia, a wszystkie pozostałe obiekty są drewniane i wzniesione zostały w konstrukcji zrębowej i we fragmentach w słupowo-ramowej. Budynki nakrywają przenikające się gontowe dachy półszczytowe. Wyposażenie obiektów stanowią sprzęty (m.in. warsztaty stolarski i tkacki) oraz przedmioty gospodarcze (m.in. stępa, ręczne żarna, narzędzia do obróbki lnu), użytkowane niegdyś przez mieszkańców Czarnej Góry. Do najciekawszych eksponatów należy kapelusz drużby weselnego używany wyłącznie na terenie tej wsi.

Zabytek dostępny. Zagroda Korkoszów jest oddziałem Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Wnętrze obiektów można zwiedzać w godzinach otwarcia muzeum.

Oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie, 25.09.2014 r.

Bibliografia

  • Kozak A., Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze. Przewodnik, Zakopane 2001.
  • Małopolskie Muzea na wolnym powietrzu. Architektura drewniana, Kraków 2008,
  • Karta ewidencyjna, Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze, oprac. Z. Moździerz, rys. G. Nowotarska-Kozioł, Zakopane 1993, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie Delegatura w Nowym Targu.
  • Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce, oprac. Tadeusz Śledzikowski, Kraków 2000, Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: koniec XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zagóra 86, Czarna Góra
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. tatrzański, gmina Bukowina Tatrzańska
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy